«ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՁԱՅՆԸ ԱՍՏԾՈ ՁԱՅՆՆ Է». ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ «Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ

ՀՈՆԳԿՈՆԳԻ ՎԵՐԱԴԱՐՁԸ. ՄԱՐԳԱՐԵՏ ԹԵՏՉԵՐ
Բրիտանական քաղաքականության «Երկաթյա տիկին» Մարգարետ Թետչերը մահացավ 87 տարեկանում: Նա Բրիտանիայում կառավարել է 1979-1982թթ: Լինելով ազդեցիկ քազաքական գործիչ և դիվանագետ` նա կարևորում էր Մեծ Բրիտանիայի հարաբերությունները Չինաստանի հետ: Նա իր քաղաքական ոճում միշտ հավատարիմ է եղել Բրիտանիայի ազգային շահերին, սակայն միաժամանակ հասկանում էր, որ Չինաստանի հետ բարիդրացիական հարաբերություններն ու կապերի ամրապնդումը նույնպես բխում են Բրիտանիայի շահերից:

Եվրոպայում Թետչերը առաջիններից մեկն էր, ով գնասհատեց Չինաստանի զարգացող դերը նոր աշխարհակարգում: Թետչերի ունեցաժ դերը Չինաստանի և Բրիտանիայի հարաբերությունների կարգավորման գործում ակնհայտ է:

Թետչերը Չինաստան է այցելել 4 անգամ: Բոլոր այցերի հիմքում ընկած էին հարաբերությունների ընդլայնումը տնտեսական, առևտրային ոլորտներում: Երկկողմանի շահավետ կապերի ստեղծման ճանապարհին դրված է Հոնգկոնգի խնդիրը:

1982թ. Մարգարետ Թետչերը Չինաստան այցելեց երկրորդ անգամ: Սեպտեմբերի 22-ի կեսօրին նրա գլխավորած պատվիրակությունը արդեն Պեկինում էր: Նրան ուղեկցում էին փորձառու դիվանագետներ: Ժամանակին Չինասստանում Մեծ Բրիտանիայի դեսպան Սիր Պերսին զգուշացնում էր Մարգարետին, որ Չինաստանի զեկավարները բավական լուրջ են տրամադրված և դիմելու են դիվանագիտական ճնշումների: Նպատակային են համարում ամբողջ Հոնգկոնգի վերադարձը Չինաստանին և պատրաստ են մերժելու 19-րդ դարում ստորագրված բոլոր պայմանագրերը` որակելով դրանք անարդար և իմպերիալիստական:

Թետչերի առաջին հանդիպումները կայացան Չինաստանի վարչապետ Ճաոյի հետ, որը գրագետ և պատրաստված դիվանագետ էր: Հյուրերի ընդունելության երեկոյի ընթացքում վարչապետ Ճաոն իր բրիտանացի գործընկերոջ հետ քննարկում է Չինաստանի տարածքային ամբողջականության վերաբերղ հարցեր: Երեկոյի ավարտին ի պատասխան Ճաոյի բոլոր հարցերի Թետչեր պատասխանեց, որ դեռևս չեն սկսել բանակցել Հոնգկոնգի հարցի շուրջ, միգուցե դրա ժամանակը գա վաղը: Վարչապետների հանդիպումը հաստատեց դեսպանի խոսքերը, որ չինացիները վճռական են տրամադրված և չեն գնալու զիջումների:
Հաջորդ առավոտ վարչապետ Ճաոն հանդես եկավ անակնկալ հայտարարությամբ. «Շուտով Չինաստանը կվերականգնի իր տարածքային ամբողջականությունը»:

Չիանստանի առաջնորդ Դեն Սիաոպինի հետ մյուս օրվա հանդիպումը ճակատագրական էր Մարգարետ Թետչերի քաղաքական կարիերայի համար: Հանդիպման հենց սկզբում Դենը վերջնագիր ներկայացրեց, որը պետք է ընդունվեր կամ մերժվեր և այլ լուծումներ չէր նախատեսում: Թետչերը անմիջապես փորձեց ներկայացնել Դեն Սիաոպինի 19-իդ դարում կնքված պայմագրերի իրողությունը` նշելով, որ դրանք դեռևս օրենքի ուժ ունեն: Ի պատասխան Թետչերի բոլոր ջանքերին՝ Դեն Սիաոպինը սիրալիր տոնով և լայն ժպիտով (իրեն հատուկ) պատասխանեց. «Ես կարող եմ հանդուրժել բրիտանացիների կառավարությունը Հոնգկոնգում մինչև 1997թ.: Եթե ես չվերադարձնեմ Հոնգկոնգը, ապա կլինեմ ավելի վատը, քան Ցին դինաստիայի դավաճանները, որոնք վաճառեցին չինական հողերը բրիտանացիներին: Բրիտանական դրոշը և կառավարիչը պետք է հեռանան Հոնգկոնգից: Միայն Չիանստանը կարող է որոշել Հոնգկոնգի ապագան: Եթե մի քանի տարվա ընթացքում Բրիտանիան չհանձնի Հոնգկոնգը, ապա մենք ստիպված կլինենք մշակել տարածքային ամբողջականության վերկանգնման նոր քաղաքականություն»:

1997թ. միջպետական հանձնաժողովների մակարդակով Հոնգկոնգը հանձնվեց Չինաստանի կառավարությանը:

ՀԳ. Հայտնի է, որ 1982-ից «երյաթյա տիկինը» հեռացել էր մեծ քաղաքականությունից, սակայն բրիտանացիները Հոնգկոնգի կորուստը վերագրում էին նրան, սակայն հարկավոր է նշել, որ Թետչերի շնորհիվ չին-բրիտանական հարաբերությունները մինչև այսօր բարձր մակարդակի վրա են:

Գոռ Սարգսյան

ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ
2318 reads | 10.04.2013
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com