ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՆ ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՀԱՄԱՐ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ ՁևԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ԱՐԱ ՊԱՊՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՍԽԱԼ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ Է ԱՇԽԱՏՈՒՄ. ՊԵՏՔ Է ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՀԱՅ-ԻՍՐԱՅԵԼԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. ԱՎԻԳԴՈՐ ԷՍԿԻՆ «ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՏԱՆԳՎԱԾ Է, ՆԵՐԳԱՂԹ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԵՔ». ԿՈՉ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆԸ «Տարածքների հանձնման հարցը պետք է բացարձակապես դուրս գա մեջտեղից». Արման Նավասարդյան ԻԻՀ և ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԸՆՏՐՎԵԼՈՒ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԳԵՏԱՆՑԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՓՈԽՈՒՄ ԵՆ ԱՎԱՆԱԿՆԵՐԻՆ. հարցազրույց դեսպանի հետ հայաստանյան իրադարձությունների մասին ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ ԻՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԱՍԻԱՅԻ և ԱՖՐԻԿԱՅԻ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ ՄԻԶԵԼ ՔԱՄՈՒ ԴԵՄ. ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ ՆԵՐՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

FACEBOOK-Ի ԵՎ TWITTER-Ի ԴԵՐԸ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԳԱՐՆԱՆ ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԵՋ
Բազմաթիվ ինովացիոն տեխնոլոգիաների և հաղորդակցության մեջ կատարված հեղաշրջման հետևանքով տեղատվությունների առատությունը բոլորի համար էլ դարձել է հասանելի: Այսօր հենց տեղեկատվությունն է քաղաքականության գլխավոր ռեսուրսը, որը վիրտուալ տարածքից տեղափոխվելով քաղաքականության ոլորտ, դառնում է անվերահսկելի: Այսօր մենք մեր կյանքը չենք կարող պատկերացնել առանց ինտերնետի, որն ակտիվորեն յուրացվում է, այդ թվում նաև աֆրիկյան պետություններում: Ինտերնետն այսօր ոչ միայն համատարած սոցիալական ցանց է, այլ նաև արդյունավետ միջոց, որն ազդում է երիտասարդության հայացքների` այդ թվում նաև քաղաքական հայացքների ձևավորման վրա: Սոցիալական ցանցերի տեղեկատվությունը կարևոր դեր խաղաց նաև այսպես կոչված ‹‹արաբական գարնան›› մեջ:

"Արաբական գարնան” երկրներում ակտիվիստների մեծամասնությունը սոցիալական ցանցն օգտագործեց որպես կարևոր գործիք` կառավարող ռեժիմի դեմ իր դժգոհությունն արտահայտելու համար: Ակտիվիստները Fasebook-ն օգտագործեցին բողոքներ կազմակերպելու, Twitter-ը տեղեկատվություն տարածելու համար, իսկ YouTube-ը` որպեսզի այդ ամենը ցույց տան ամբողջ աշխարհին:

Այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են ‹‹թվիտեր-հեղափոխությունը›› և ‹‹սոցիալական ցանցերի միջոցով հեղափոխություն›› հաստատուն կերպով գիտական շրջանառության մեջ են դրվել հենց ‹‹արաբական գարունից›› հետո:

Սոցիալական ցանցերը կոտրեցին հոգեբանական վախի արգելքը, շատերին օգնեցին տեղեկտվության միջոցով միավորվելու և հաղորդակցվելու միմյանց հետ: Արաբական աշխարհի մարդկանց մեծամասնությանը թույլ տվեց զգալու, որ իրենք մենակ չեն, որ կան նաև ուրիշները, որոնք զգում են նույն դժվարություններն ու անարդարությունները: Այսպիսով, ‹‹արաբական գարունը›› ծնեց մի շարք հեղափոխական շարժումներ, որոնք եզակի են այնքանով, որ նրանք կարողացան սոցիալական ցանցերն օգտագործել որպես օրվա ապստամբական գործունեության մասին տեղեկություններ տարածելու միջոց:

Պատմականորեն, տեղեկատվության օգտագործումը իշխանության պետական ինստիտուտների կողմից սահմանափակված է եղել: Այսօր սովորական բլոգերը կարող է ազդել ընտրությունների վրա, ինտերնետ- ընկերությունը կարող է աշխատանքի ընդունել ահաբեկչի և այլն:

‹‹Արաբական գարունը›› նշանավորեց մի նոր դարաշրջան հեղափոխական շարժումներում, քանի որ դրանք առաջինն էին, որտեղ դրված նպատակներին հասնելու համար ակտիվորեն օգտագործվեցին սոցիալական ցանցերը: Սակայն սոցիալական ցանցերը կարող են օգտակար լինել միայն հեղափոխությունների սկզբնական փուլում, երբ անհրաժեշտություն կա մոբիլիզացնել բնակչության մեծ քանակ:

Սոցիալական ցանցերը ոչ այլ ինչ են, քան մարդկային զանքվածներին կազմակերպելու գործիք և բողոքների կազմակերպման միջոց միայն այն դեպքերում, երբ դրանց համար առկա են կոնկրետ շարժումներ և կազմակերպություններ: Ամենաարդյունավետ բողոքները տեղի ունեցան Թունիսում, Եգիպտոսում և Եմենում, որտեղ ընդդիմության գործողությունները կարճ ժամանակահատվածում բերեցին երկրների ղեկավարների հրաժարականին: Լիբիայում և Սիրիայում ապստամբներին չհաջողվեց առանց բռնությունների հասնել իրենց նպատակին, որը և այդ երկրներին հասցրեց քաղաքացիական պատերազմների: Օմանում, Քուվեյթում, Բահրեյնում և Հորդանանում ապստամբները կառավարության կողմից հասան աննշան զիջումների: Ակնհայտ է, որ ‹‹արաբական գարնան›› որոշիչ գործոնը ոչ թե ինտերնետն է, այլ նրա միջոցով տեղեկատվության տարածումը և բողոքների ընդհանուր ընթացքի վրա ազդելը: Որոշ երկրներում դա բերեց կառավարող վերնախավի անցմանը ընդդիմության կողմը, ինչպես, օրինակ, դա տեղի ունեցավ Եմենում և Քուվեյթում: Անհրաժեշտ է նշել, որ դա թույլ տվեց խուսափել մեծ քանակի զոհերից: Որոշ վիճակագրական տվյալների համաձայն Մերձավոր Արևելքում սոցիալական ցանցերից օգտվողների մեջ առաջին տեղը գրավում է Քուվեյթը` ընդհանուր բնակչության 8,13%-ը: Ինչ վերաբերում է ‹‹արաբական գարնան›› մյուս երկրներին, ապա այստեղ ցուցանիշները բավական ցածր են` Եգիպտոսում` 0,26%, Թունիսում` 0,10%, Լիբիայում` 0,07% և Եմենում` 0,02%:

Որոշ տվյալների համաձայն, Եգիպտոսում Facebook-ից օգտվողների քանակը հեղափոխությունից հետո անցած վեց ամիսների ընթացքում 450,000 հազարից աճեց մինչը 3 միլիոն և այժմ հասնում է մինչև 5 միլիոնի:

Այսօր արդեն քիչ չեն դեպքերը, երբ կառավարությունն ինքն է օգտագործում Twitter-ը և Facebook-ը որպես մարդկանց հետ անմիջական կապի միջոց: Ցայտուն օրինակ է նախագահ Մուրսիի ելույթը, երբ նա հրաժարվեց հարցազրույցից, և իր կոչը ժողովրդին տեղադրեց Facebook-ի էջերում:

Քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում, ապստամբ-ահաբեկիչների խմբավորումների, ինչպես նաև սիրիական ընդդիմությանն աջակցող ուժերի կողմից ինտերնետ-տեխնոլոգիաներն այսօր էլ են ակտիվորեն օգտագործվում: Սոցիալական ցանցերի միջոցով Քուվեյթի շեյխեր Հաջաջ-ալ-Աջմին և Իրշիդ-ալ Հաջրին Twitter-ի, Facebook-ի և YouTube-ի միջոցով սիրիական ընդդիմությանն օժանդակելու համար իրականացրին դրամական միջոցների հանգանակություն: Ինտերնետ-տեխնոլոգիաները սիրիական ապստամբների կողմից օգտագործվել են նաև իրական ռազմական գործողությունների ժամանակ: Հարեմ քաղաքի համար մղված մարտերի ընթացքում ապստամբների կողմից օգտագործվեցին Google maps-ի հնարավորությունները: Տեղեկատվություններ տրվեցին կառավարական զորքերի դիրքերի և նրանց տեղաշարժերի մասին: Երբ ապստամբ ջոկատներից մեկն ընկավ շրջապատման մեջ` նրանք Facebook-ի էջերում օգնության մասին խնդրանք տեղադրեցին:

Այսօր իշխանությունն օգտվում է համընդհանուր տեղեկատվական հոսքերից, բայց դրանք չի կառավարում: Երբ սիրիական վարչակարգը փորձեց կառավարել ԶԼՄ-ներին և հարցազրույցի ժամանակ պաշտոնական տեղեկատվություն ներկայացնել, ընդդիմությունն օգտագործելով YouTube սոցիալական ցանցը, տարածեց առճակատման մի տեսագրություն, որտեղ Ասադի ռեժիմը ներկայացված էր բացասական կողմերով: Հենց դա է YouTube-ը դարձրել ամենաշատ օգտագործվող սոցիալական ցանց: Քանի որ զգալի տարբերություն կա Twitter-ի (երբ գրում ես, թե ինչ է տեղի ունենում) կամ Facebook-ի (երբ հարցնում ես, թե ինչպես ես քեզ զգում), և YouTube միջև (երբ ամեն ինչ ցույց ես տալիս տեսագրությամբ):

Ինֆորմացիան միշտ էլ զենք է եղել բայց օգտագործման տեսակետից նրա մատչելիությունն ու հարմարավետությունը երբեք այդպիսի չափսերի չէին հասել:

Այնուանենայնիվ, պետք չէ շատ լուրջ ընդունել սոցիալական ցանցերի միջոցով հեղափոխությունների կազմակերպումը: Facebook-ի էջերում մեկ միլիոն like-ը դեռ չի նշանակում մեկ միլիոն կամավորների մոբիլիզացիա:

Օրինակ Թահրիր հրապարակում կազմակերպված միտինգը: Նման քանակի հավաքը հնարավոր եղավ միայն Facebook-ի միջոցով, սակայն հանրահավաքին մասնակցելու պատրաստակամություն հայտնած մարդկանց թիվը շատ ավելին էր, քան հրապարակում գտնվողներինը: Մեզնից շատերն են Twitter-ում գրել արաբական հեղափոխությունների մասին, բայց դա մեզ հեղափոխական չի դարձնում: Չնայած այդ թեմայով բոլոր խոսակցություններին, Twitter-ը քաղաքական հեղափոխություններ ծնող չէ, և երբեք այդպիսին չի դառնա: Twitter-ը և Facebook-ը կարևոր դեր խաղացին լուրերի քանակի ավելացման և տեղեկատվական հաղորդագրությունների տարածման գործում, բայց ոչ երբեք բուն հեղափոխությունների հրահրման ուղղությամբ:

Այսօր այդ երկրներում Facebook-ը և Twitter-ը միայն գործիք են, որոնք նպաստում են ընդամենը քաղաքական և հասարակական հուզումներին:

ՏԱԹԵՎ ԿԱՆԴԱՅԱՆ
ՀՐԱՊԱՐԱԿՈՒՄՆԵՐ
1555 reads | 27.01.2014
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com