ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՆ ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՀԱՄԱՐ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ ՁևԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ԱՐԱ ՊԱՊՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՍԽԱԼ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ Է ԱՇԽԱՏՈՒՄ. ՊԵՏՔ Է ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՀԱՅ-ԻՍՐԱՅԵԼԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. ԱՎԻԳԴՈՐ ԷՍԿԻՆ «ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՏԱՆԳՎԱԾ Է, ՆԵՐԳԱՂԹ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԵՔ». ԿՈՉ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆԸ «Տարածքների հանձնման հարցը պետք է բացարձակապես դուրս գա մեջտեղից». Արման Նավասարդյան ԻԻՀ և ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԸՆՏՐՎԵԼՈՒ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԳԵՏԱՆՑԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՓՈԽՈՒՄ ԵՆ ԱՎԱՆԱԿՆԵՐԻՆ. հարցազրույց դեսպանի հետ հայաստանյան իրադարձությունների մասին ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ ԻՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԱՍԻԱՅԻ և ԱՖՐԻԿԱՅԻ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ ՄԻԶԵԼ ՔԱՄՈՒ ԴԵՄ. ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ ՆԵՐՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

ԴԻՎԱՆԱԳԵՏ ՎԱՃԱՌԱԿԱՆՆԵՐ. ՏԻԳՐԱՆ ՔԵԼԵԿՅԱՆ
ԽԱՉԱՏՈՒՐ ԴԱԴԱՅԱՆ








Ամեն ինչ սկսվեց այն բանից, որ երբ նորը կառուցելու համար քանդեցին Տարսոնի հայոց խարխուլ եկեղեցին՝ հայտնաբերվեցին հին դրամներ և զանազան իրեր, որոնց արժեքն ու նշանակությունն այնքան էլ հասկանալի չէր: Այդ ամենը 500 ոսկով գնեց կեսարացի վաճառական Կարապետը և որպես ժառանգություն՝ բաժանեց երեք որդիների միջև: Դա հիմք հանդիսացավ, որ նրանցից մեկը դառնա խոշոր վաճառական, դիվանագետ, հասարակական-քաղաքական գործիչ, ազգային բարերար, իսկ անտիկ իրերի նրա հավաքածուն համարվի աշխարհում լավագույններից մեկը:

Տիգրան Կարապետի Քելեկյանը (1868, Կեսարիա-1951, Նյու Յորք) նախնական կրթությունն ստացել է Պոլսո Հակոբ Գուրգենի հայկական կրթարանում: Ապա իր ամբողջ երկարամյա գիտակցական կյանքում սկսեց զբաղվել մի բիզնեսով, որից աշխարհում շատ քչերն էին գլուխ հանում. դա անտիկ իրերի ժողովումն էր, ինչպես նաև առ ու ծախը: Այդ բիզնեսը պահանջում էր արվեստների նկատմամբ սեր, հատուկ գիտելիքներ, ճիշտ գնահատման ունակություն, հաշվենկատություն, գաղտնապահություն և առհասարակ մարդկային յուրահատուկ խառնվածք:

Արդեն 1893թ. Տ. Քելեկյանը Չիկագոյի միջազգային ցուցահանդեսում հիմնեց Պարսկաստանի տաղավարը և ցուցադրեց արևելյան իրերի իր հավաքածուն: 1904թ. ԱՄՆ-ի Սենտ-Լուիս քաղաքում նշանավոր գորգավաճառ Հովհաննես Թավշանճյանի հետ սեփական ծախքով կառուցեցին մի թանգարան-տաղավար, ուր ի ցույց տրվեց պատմական գորգերի ու կերպասների թանկարժեք, հարուստ հավաքածու: Պարսկական արվեստը միջազգային ասպարեզ հանելու, առհասարակ Պարսկաստանին մատուցած ծառայությունների համար Տ. Քելեկյանը շահի կողմից արժանացավ խանի տիտղոսի և պարգևատրվեց «Շիր ի խուրշիդ» շքանշանով:

Ի՞նչ էր իրենից ներկայացնում նրա հավաքածուն. այն պարունակում էր միջագետքյան, ղպտական, պարսկական հախճապակե իրեր, բյուզանդական ու մահմեդական մետաքսեղեն, հյուսվածքներ, կերպասներ, թավիշներ ու գորգեր, հայկական ձեռագրեր: Այդ ամենը Տ. Քելեկյանը 1907թ. ներկայացրեց Փարիզի դեկորատիվ արվեստի թանգարանում, 1912-ին՝ Լոնդոնի Սաութ Քենսինգտոն, 1931-ին՝ Բրիլինգտոն Հաուզ և այլ ցուցահանդեսներում, իսկ 1936թ., որպես աներկբա հեղինակություն, Լենինգրադում մասնակցեց պարսկական արվեստի 3-րդ միջազգային կոնգրեսին:

Սակայն Տ. Քելեկյանը որոշ հայ միլիոնատերերից առանձնանում էր ևս մի հատկությամբ. նա խորապես ազգասեր մարդ էր կամ ըստ Ալ. Մանթաշյանցի պատվիրանի՝ իր ձեռքից երբեք վայր չդրեց ազգային գործերի կառավարման ղեկը: 1909թ. Ադանայի հայոց կոտորածներից հետո 1912թ. Դյորթ-Յոլում հիմնեց ու պահեց որբանոց, որը հետագայում տեղափոխվեց Բեյրութ և գոյատևեց մինչև 1932թ., այսինքն, մինչ որբերը կմեծանային: 1910-ից դարձավ ՀԲԸՄ բարերար, ապա՝ վարչության անդամ, իսկ 1922-ից՝ փոխնախագահ: Նա բարեգործություն է արել նաև Պոլսո Սբ. Փրկչյան ազգային հիվանդանոցին, Երուսաղեմի Սբ. Հակոբ վանքին, Կեսարիայի որբերին, Փարիզի հայ ուսանողներին, Կահիրեի «Կեսարիո և շրջակայքի հայրենակցական միությանը»:

Ընդ որում, բարերարությունը չէր սահմանափակվում զուտ ազգային շրջանակներով. 1910-ական թթ. նա ֆինանսական, նյութական ու բարոյական օժանդակություն է ցույց տվել նկարիչներ Բրաքին, Մատիսին, Պիկասոյին:

Տ. Քելեկյանը եռանդորեն մասնակցում էր ազգային-քաղաքական խնդիրների լուծմանը, 1912-1920 թթ. Ազգային պատվիրակության անդամ էր, 1918-1920 թթ.՝ Համահայկական համագումարների պատգամավոր ու ջանք չէր խնայում Հայ դատի, հայոց պետականության վերականգնման և ամրապնդման համար: Երբ Հայաստանում հաստատվեցին խորհրդային կարգեր, նա համարեց, որ դա չարյաց փոքրագույնն է՝ ստեղծվել էր մի օջախ, որտեղ հայության մի հատվածը կարող էր ապահով և անվտանգ գոյատևել: Հայաստանի պետական պատկերասրահին նվիրեց հայ նկարիչների 18 կտավներ, Մաշտոցի անվան մատենադարանին՝ Իգնատիոսի XIII դ. ավետարանը, իսկ 1946թ. նպաստեց հայրենադարձության կազմակերպմանը:

Ֆրանսիական Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետ Տիգրան խան Քելեկյանը 1884-1904 թթ. եղել է Նյու Յորքում Պարսկաստանի պատվավոր հյուպատոսը:
ԴԻՎԱՆԱԳԵՏ ՎԱՃԱՌԱԿԱՆՆԵՐ
1728 reads | 19.05.2014
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com