10 ՊՈԶԱՅԻ ՊԱՏԿԵՐԱՍՐԱՀ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան






Շարունակում ենք մեկնաբանել ոչ վերբալ հաղորդակցության տարբեր ձևերը: Այժմ կանդրադառնանք մարդու մարմնի դիրքին կամ կեցվածքին տարածության մեջ, անվանելով այն մեկ բառով` պոզա: Փորձված աչքի համար պոզան կարող է անձի զգացմունքների, հույզերի և սոցիալական ստատուսի արտահայտիչը լինել:

Վաղնջական ժամանակներից պոզան մարդկային հարաբերություններում հաճախ հանդիսացել է ստորադասության և գերակայության ցուցադրում: Ստրուկը ընկել է պատրիկի ոտքերը, վասալը ծնկի է իջել սյուզերենի առաջ, ծառան խոնարհվել է տիրոջը:

Նման պոզան խորհրդանշում է մի կողմի ենթարկվածությունը, հնազանդությունը և հպատակությունը մյուս կողմին, որը լիովին տիրապետում է իրադրությանը, անկախ է, իշխում է դիմացի վրա` ամբողջովին ենթարկելով իրեն:

Այս երկու բևեռների` ստորադասության և գերակայության միջև ընկած է պոզաների լայն սպեկտր` շերտ, որը համապատասխանում է տվյալ պահին
մարդկային հարաբերությունների բնույթին: Ավելացնեմ, որ դա տեղի է ունենում ենթագիտակցական մակարդակով: Ապացուցված է, որ կենսաբանական յուրաքանչյուր տեսակ, մարդկային հասարակության յուրաքանչյուր անդամ, ով օժտված է իշխանությամբ և դրության տեր է, ձգտում է ընդգծել իր ֆիզիկական առավելությունը, ուժը և անվախությունը շրջապատի նկատմամբ («Ուժեղի մոտ միշտ էլ թույլն է մեղավոր):

«Մեր մշակույթում մարդու բարձր ստատուսը արտահայտվում է աննշան ազդանշանների միջոցով: Հաղորդակցության ընթացքում մեկի համար գոյություն ունի ազատ և անբռնազբոս պոզա: Իսկ հիերխիական ցածր սանդղակի վրա կանգնածի համար, ընդհակառակը` ծայր աստիճան կաշկանդված պոզա: Դասական օրինակ` զինվորը լարի պես «զգաստ կանգնած է հրամանատարի առաջ: Նրա մարմինը խիստ ձգված և սիմետրիկ է: Սա ստորաքարշության նշան է»,- գրում է մեզ արդեն ծանոթ, մարմնի լեզվի տեսության «կնքահայր» Ալբեր Մեհրաբյանը:

Ստորադասությունը և գերակայությունը պայմանավորում են պոզայի ասիմետրիան, աններդաշնակությունը: Դուք նկատած կլինեք, որ խմբի լիդերը ցույց տալու համար իր գերակայությունը մյուսների նկատմամբ ընդունում է պոզա, որը ներդաշնակ չէ և տարբերվում է խմբի անդամների պոզայից: Սակայն խմբի անդամները վերջիվերջո, ակամա ընդունում են նույն պոզան: Իսկ եթե ընտանեկան զույգի պոզան որոշում է կինը, ուրեմն նա է հանդիսանում ընտանիքի գլուխը և նա էլ ընդունում է հիմնական որոշումները:

Հասարակության մեջ համեստ տեղ գրավող անձնավորության և՛ պոզան, և՛ շարժումները իրարից չեն տարբերվում: Ժեստերը զգուշավոր են, մարմինը կքված է, գլուխը` թեքված` ասես մեղավորի լինի: Նա ամփոփված է ինքն իր մեջ, և որքան ցածր է նրա ստատուսը, այնքան նա ավելի սեղմված է, պրկված, բարդույթավորված: Կարծես ի լուր աշխարհի ցուցադրում է, որ փոքր և թույլ է ուրիշներից: Նա «փոքրացնում է» իր չափերը, վերջավորությունները մոտեցնում է մարմնին: Սահմանափակում է շարժումները, չի «ընդարձակվում»: Ընդունում է այսպես կոչված «փակ» պոզա, որպեսզի դառնա քիչ նկատելի և խույս տա հարձակումից: Կախում է գլուխը կամ հայացքը չի հեռացնում դիմացինից ցույց տալու համար, որ իրենից վտանգ չի ներկայացնում: Վախեցած մարդը կարող է ընդունել «ներարգանդային» պոզա` պաշտպանություն փնտրելով «մոր մեջ»: Սա խիստ բնորոշ դիրք է մահվան վտանգի դեմ հանդիման:
Հիմա անդրադառնանք սոցիալական բարձր ստատուս ունեցողի պոզային: Այդ անձնավորության կեցվածքն ուղիղ է, ձիգ, գլուխը` վեր, հայացքը` հպարտ, ուղղված հեռուները: Բարձրաստիճան անձը էությամբ բռնապետ է, «փոքր Բոնապարտ», որի վերաբերմունքը շրջապատի և մարդկանց նկատմամբ կարող է լինել տարբեր և փոփոխական: Նա մեկ անտարբեր է, գոռոզամիտ, արհամարհական, մեկ էլ` չափից դուրս ինքնավստահ, ագրեսիվ, հանդունգն ու սպառնալից, ինչպես ապակեղենի խանութում հայտնված փիղը:

Մենք չէինք ցանկանա, որ դուք նմանակեիք այս տիպի մարդկանց և խորհուրդ կտայինք կյանքի բոլոր իրադրություններում որդեգրել համեստ, սակայն ինքնավստահ կեցվածք: Դա շատ ավելի շահեկան է, քան «մեղավորի» կամ իրեն «արդարացնողի» պոզան:
Եղեք ինքնավստահ, եթե նույնիսկ մի պահ մտնում եք բարեկամի հյուրասենյակ կամ պաշտոնյայի ընդունարան: Չմոռանաք ուղղել ուսերը և գլուխը բարձր պահել. նման պոզան նախ
ընձեռում է խոր շնչելու հնարավորություն և մեղմում անհանգստությունը: Եթե ուզում ես, որ քեզ հարգեն, նախ ինքդ պետք է հարգես քեզ:

Տարբեր իրադրություններում պոզայի ուսումնասիրությամբ և մեկնաբանությամբ զբաղվում են շատ երկների ոչ վերբալ հաղորդակցության փորձագետներ: Այսպես, անգլիացի երեք առաջատար հոգեբաններ` Ռոզ Թեյլորը, Սանդրա Սքոտը և Ռոյ Լեյթոնը կազմել են մարդկանց տարբեր պոզաներ արտահայտող հետաքրքրաշարժ պատկերներ, որոնք բավական դիպուկ արտահայտում են նրանց հույզերն ու տրամադրությունները:

Ներկայացնում ենք ձեր ուշադրությանը.

1. Մտորում կամ խորը մտազբաղություն: Տարված է թաքուն մտքերով, քիթը տնկել է, որպեսզի խուսափի տեսողական կոնտակտից:
2. Զբաղեցնում է մեծ տարածություն, կնշանակի առկա է էմոցիաների ուժեղ դրսևորում: Բացառված չէ. որ նա հրճվանք է ապրում կամ ծոծրակին ատրճանակ են ուղղել: Ճիշտ բնորոշել կեցվածքը` ելնելով միայն ոչ վերբալ հաղորդակցության տվյալներից` դյուրին չէ:
3. Թուլացած կամ անփույթ կեցվածք: Ձեռքերը` կանթած, չափից ավելի ազատ, հանդուգն:
4. Թաքուն մոտենում է որևէ մեկին կամ էլ բռնվել է հանցագործության վայրում: Գլուխը շուռ է տվել, մեջքը` կքել, ծնկները` ծալել:
5.Բաց ժեստ: Արտահատում է ուրախություն կամ ինչ-որ բան կիսելու պատրաստակամություն:
6. Հուսահատություն, դեպրեսիա: «Սաղմի դիրք», երեսը ծածկել է ձեռքերով:
7.Զայրույթ կամ ուժեղ զգացում: Անհրաժեշտ է լրացուցիչ ինֆորմացիա, ինչպես երկրորդ պատկերի դեպքում է:
8. Խորամանկ, պչրասեր, կանացի պոզա:
9. Չգիտեմ, չեմ էլ ուզում իմանալ, դասական գաղիական` ֆրանսիական ժեստ, երբ թոթվում են ուսերը` ասելով «թքած ունենամ», («Je men fout» ֆրանս., XVIII դարում հասարակական քաղաքական հոսանք Ֆրանսիայում, որի մասնակիցները հիմք ընդունելով խոր նիհիլիզմը և սկեպտիցիզմը, ստեղծեցին «Ֆուտիստների» դպրոց: XX դարի հիպիները նրանց արժանի ժառանգորդներն են):
10. Տհաճություն: Քիթը մի կողմ է դարձրել, ձեռքերը պահում է հեռավորության վրա:
ՄԱՐԴԿԱՅԻՆ ՀԱՂՈՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ԳԱՂՏՆԻՔՆԵՐԸ
1721 reads | 23.03.2013
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2017 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com