«Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ ԷՐԴՈՂԱՆԻ ՀՐԱՄԱՆՈՎ ԳՅՈՒԼԵՆԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐՈՒՄ ԱՇԽԱՏՈՂ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐ ԵՆ ԱՌԵՎԱՆԳՎԵԼ

ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԻ ՀՈՒՇԵՐԻՑ. «ԱՊԱՀՈՎ» ԹՈՒՐՔԻԱ
ԱՐՄԵՆ ՈՍԿԱՆՅԱՆ
Անվտանգության միջազգային հատուկ ակադեմիայի (SIAS) խորհրդական, ՀԱՅԱՍՏԱՆ





Միջազգային հանդիպումների, պետական պաշտոնյաների արտասահմանյան այցերի ժամանակ ընդունող կողմը պարտավոր է ապահովել հրավիրյալ պաշտոնյաների, դիվանագետների անվտանգությունը, և ամբողջ աշխարհում սա ընդունված կարգ է: Թուրքիայում դա ծայրահեղության է հասնում: Սկզբնական շրջանում բավական դժվար է հաշտվել ամենուրեք քեզ ուղեկցող անպաշտոն, իբր ծպտյալ «թիկնապահների» հետ, որոնք բացի պահպանությունն ապահովելուց նաև հետևում են քո ամեն քայլին, գործելով համարյա բացահայտ, իսկ մերթ ընդ մերթ էլ ընդգծելով իրենց ներկայությունը:
 
Հարկ է նշել, որ սրանք նաև խնդիր ունեն շեղել ուշադրությունն արտաքին դիտման աշխատակիցներից, որոնց գործունեությունն իսկապես աննկատ է իրականացվում, օգտագործելով այդ «անշնորհակալ» գործի ժամանակակից բոլոր նվաճումները և տարբեր երկրների «առաջատար» փորձը:
 
Դեռևս օսմանյան ժամանակներից հայտնի է, որ Ստամբուլի փողոցներում կոշիկ մաքրողները, խորոված շագանակ, եգիպտացորեն, սիմիթ վաճառողները հիմնականում գաղտնի ոստիկանության աշխատակիցներ են: Սիմիթը ավանդական օղակաձև խմորեղեն է և Թուրքիայում ամենաշատ սպառվող ապրանքներից մեկն է համարվում: Թուրքական հետախուզության՝ ՄԻԹ-ի, աշխատակիցներին նաև «սիմիթչի» (siMITci) են անվանում:
 
Ստամբուլում տեղակայված Սևծովյան Տնտեսական Համագործակցության կազմակերպությունում Հայաստանի Ներկայացուցչության մուտքից քիչ հեռու մշտապես «հերթապահում էր» սիմիթ վաճառող, մի-մի հատ էլ հայ դիվանագետների բնակարանների մոտ: Երբ Ներկայացուցչությունը պաշտոնական հյուրեր էր ունենում, սիմիթչիների թիվը բազմապատկվում էր:
 
Նախարարական և պաշտոնական այլ այցերի ժամանակ սիմիթչիներին ավելանում էին նաև խորոված շագանակ, քեբաբ կամ  քյոֆթե վաճառողները: ՀՀ ԱԳ նախարարը գտնվելով Ստամբուլում, բազմազբաղ օրվա մեջ միայն գիշերվա կեսին կարողացավ այցելել Ներկայացուցչություն: Այդ ուշ ժամին մուտքի մոտ հայտնվեցին երեք սիմիթ և մեկ քյոֆթե վաճառող, որոնք աղմուկով իրենց ոչ առաջին թարմության ապրանքն էին գովաբանում:
 
Տարբեր առիթներով Թուրքիա ժամանած հայ բարձրաստիճան պաշտոնատար անձիք մշտապես գտնվում էին թուրքական ոստիկանության և հատուկ ծառայությունների «անլուր» հսկողության ներքո, որը մերթ ընդ մերթ չափն անցնում էր: Մեր կողմից արտահայտված դժգոհության բոլոր դրսևորումների պատասխանը մեկն էր. դա արվում է հայ պաշտոնյաների անվտանգության ապահովման նկատառումներով:
 
Հերթական միջազգային հանդիպմանը մասնակցելու նպատակով Ստամբուլ ժամանած հայ փոխնախարարներից մեկը աչքի էր ընկել լուսանկարվելու նկատմամբ իր անթաքույց սիրով: Նրանց խմբին կցված պաշտոնական լուսանկարիչը ուղղակի հիացած էր մեր փոխնախարարի այդ հատկությամբ և անընդհատ չխկացնում էր իր բազմաթիվ լուսանկարչական սարքերը, մանավանդ, երբ ակնարկվեց, որ լուսանկարները նույն օրը տրամադրելու դեպքում առատ բախշիշ կստանա: Լուսանկարչի հետ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց փոխնախարարի մեկնումից անմիջապես առաջ հանդիպել հյուրանոցում, ուր մեր պաշտոնյան կստանար իր արդեն տպագրված լուսանկարները: Հանդիպումը տեղի ունեցավ ուշ գիշերով, հյուրանոցի սպասասրահի մի անկյունում: Կողքից դիտողի համար իսկական «լրտեսական կրքեր» էին:
 
Փոխնախարարը ստացավ հաստ ծրարով լուսանկարներ, որոնք հպանցիկ նայելուց հետո զգուշությամբ տեղավորեց իր պայուսակում, իսկ լուսանկարիչը ստացավ իր վարձատրությունը և որպես երախտագիտության նշան, համարյա ծնկաչոք համբուրեց փոխնախարարի ձեռքը: Վերջինիս համար երախտագիտության այդ արտահայտությունը բավական անսովոր էր, սակայն ընդունվեց ազնվականի անտարբերությամբ: Կրկին շնորհակալություն հայտնելով լուսանկարիչը հեռացավ և այստեղ հայտնվեցին մեր «ուղեկցողները», որոնք հենց հյուրանոցի մուտքի մոտ ոլորեցին լուսանկարչի ձեռքերը և խցկեցին մոտեցած ավտոմեքենան: Խեղճ լուսանկարիչը երևի շատ փոշմանեց իր կողմնակի եկամուտի համար, իսկ թուրքական հատուկ ծառայություններն ամենայն հավանականությամբ գրանցեցին հայկական հերթական գործակալի բացահայտումը:
 
Մեկ այլ անգամ թուրքական կողմը թիկնապահներ տրամադրեց պաշտոնական այցով Ստամբուլ ժամանած Հայաստանի ոստիկանության ներկայացուցիչներին:  Մեր ոստիկաններին տրամադրված թիկնապահները զինված ուղեկցում էին նրանց ամենուր, այն աստիճան ցուցադրելով հայտնի ու անհայտ սպառնալիքներից պաշտպանելու իրենց պատրաստակամությունը, որ հարուցում էին շրջապատող մարդկանց վախն ու անհանգստությունը: Հատկապես աչքի էր ընկնում թուրք թիկնապահներից մեկը, որն ամենափոքր առիթով փողոցում հանում էր ատրճանակը և ցատկոտելով մեր ոստիկանների շուրջը շրջանաձև պաշտպանության հնարքներ էր ցուցադրում, սպառնալով անհայտ ահաբեկիչներին: Թիկնապահները մեր ոստիկաններին ուղեկցում էին նույնիսկ հասարակական տրանսպորտով երթևեկելիս: Կարո՞ղ եք պատկերացնել քաղաքային ավտոբուսում թիկնապահով երթևեկող անձնավորության: Ի վերջո, մեր ոստիկանները պահանջեցին սահմանափակել թիկնապահների  «խանդավառությունը», որը շրջապատի համար վտանգավոր բնույթ էր ստանում: Այս անգամ թուրքական կողմն առաջարկեց գրավոր դիմումով հրաժարվել թիկնապահներից: Ի պատիվ մեր ոստիկանների, հարկ է նշել, որ հասկանալով թուրքական խարդավանքը, նրանք նման վտանգավոր քայլի չգնացին և մի քանի օր ևս դիմացան թիկնապահների մշտարթուն ներկայությանը:
 
Զինված թիկնապահի ուղեկցությամբ կարճատև այցով Ստամբուլ ժամանեց ՀՀ ԱԳ նախարարը, որը նույն օրը երեկոյան մեկնելու էր այլ երկիր: Թիկնապահը մի քանի օր պետք է մնար Ստամբուլում, որպեսզի Երևան մեկներ ուղիղ չվերթով: Նախ պարզվեց, որ հսկայամարմին, քչախոս, համակրելի երիտասարդը որևէ օտար լեզվի չի տիրապետում, ինչը զգալի դժվարություններ ստեղծեց նրա աշխատանքում:
 
Ինչևէ, նախարարը բարեհաջող և անվտանգ մեկնեց և Հայաստանի Ներկայացուցչությունը ստիպված էր մի քանի օր զբաղեցնել զինված թիկնապահին: Ընդունված կարգի համաձայն, ընդունող երկրում ստանալով զենք կրելու թույլտվություն, նա պարտավոր էր այն կրել, ինչը միշտ լրացուցիչ  վտանգ է պարունակում: Թուրքիայի պարագայում արդեն առկա վտանգը բազմապատկվում է բազմաթիվ այլ հանգամանքներով: Բնականաբար նրան խնդրեցինք մեզ հանձնել զենքը, որպեսզի այն ապահով պահվեր ներկայացուցչության չհրկիզվող պահարանում:  Մի քանի օր անհանգիստ էինք և մեկնելուց առաջ զենքը վերադարձրինք և ուղեկցեցինք օդանավակայան:
 
Իսկական զավեշտը սկսվեց Ստամբուլի օդանավակայանում, երբ ճանապարհում էինք մեր հյուրին: Մետաղորսիչի տհաճ ձայնը օդանավակայանի հսկիչներին հուշեց, որ ուղևորը մետաղ է կրում, սակայն նրանց զարմանքը վախի վերածվեց, երբ տեսան, որ ուղևորը գրպանից հանգիստ հանում է ատրճանակն իր պահունակներով: Անմիջապես սրահ լցվեցին անվտանգության և ոստիկանության աշխատակիցները և շրջապատեցին նրան: Թիկնապահը լուռ ցույց տվեց թուրքական ոստիկանության կողմից իրեն տրված զենք կրելու ժամանակավոր թույլտվությունը: Ստիպված էինք միջամտել: Ոստիկանության աշխատակիցները հարց էին տալիս, ու՞ր է այն VIP անձնավորությունը, որին պաշտպանելու համար տրվել է զենքի թույլտվությունը: Նրանց բացատրում էինք, որ արդեն մեկնել է: Իսկ ինչու՞ է մեկնել առանց թիկնապահի, հարցը դառնում էր զուտ հռետորական: Կրկին նույն հարցը և նույն պատասխանը: Այս ամենը կատարվում էր օդակայանի սովորական սրահում,  որտեղ ոստիկանները հրահանգավորված չէին ինչպես պետք էր վարվել օրինական զենքի առկայության դեպքում և ցանկանում էին կալանել մեր հայրենակցին: Այս լարված իրավիճակում ամենահանգիստը մեր թիկնապահն էր, որը բավարարվում էր 15-20 րոպեն մեկ հարցնելով. «ինչ՞ են ասում»:
 
Ի վերջո, ոստիկանների գլխավորին առաջարկեցինք կապվել օդանավակայանի VIP սրահի իր պաշտոնակիցների հետ, որոնք կհուշեն ինչպես կարելի է դուրս գալ այդ իրավիճակից: Պետը տհաճությամբ համաձայնվեց և ևս կես ժամվա բանակցություններից հետո խնդիրը հարթվեց: Թիկնապահից վերցրին զենքն ու զինամթերքը և ընդունված կարգի համաձայն հանձնեցին օդանավի անձնակազմին, արդեն Երևանում նրան վերադարձնելու համար:
 
Փողոցում, ուր գտնվում էր բնակարանս, ապրում էր մի մուրացիկ, որն իր ժամանակը հիմնականում անց էր կացնում ռադիոյով երաժշտություն լսելով: Հարևանները նրան կերակուր, հին հագուստներ էին տալիս, շնորհակալությամբ ընդունում էր: Թաղամասը բավական բարեկեցիկ էր, և մուրացկաններ համարյա չկային: Պահակները քշում էին պատահմամբ հայտնվածներին, բայց այս մեկի նկատմամբ անտարբեր էին: Մուրացկանը հնամաշ շորերով էր, քնում էր ծակ ներքնակի վրա ու ծածկվում փալասներով, սակայն ծխում էր բավական թանկարժեք սիգարետներ: Ռադիոընդունիչը ևս բարձրակարգ էր: Առավոտները հարգանքով բարևում էր հարևաններին, մի քանի խոսք փոխանակում:  
 
Մի անգամ քաղաքի մեկ այլ մասում դեմ առ դեմ հանդիպեցի առանձնահատուկ շքեղությամբ հագնված մի պարոնի, որն ինձ տեսնելով մի տեսակ անակնկալի եկավ, շուռ տվեց դեմքը և նույնիսկ փորձեց փոխել ճանապարհը: Երկար ժամանակ մտածում էի, որտեղ կարող էի տեսած լինել, դեմքը շատ ծանոթ էր թվում, միաժամանակ չունեի այնպիսի ծանոթներ, որ ինձ տեսնելիս դեմքը շրջեին: Քիչ անց հիշողության փայլատակում եղավ՝ մեր փողոցի մուրացիկն էր:
ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ
2963 reads | 20.05.2015
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com