ՕԲԱՄԱՅԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՄԱԶՈԽԻԶՄԸ ԻՍԼԱՄԻԶՄԻ ՍԻՐԻԱԿԱՆ ԶԻՆԱՆՈՑՈՒՄ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան






Հետաքրքիր է, երբ Ամերիկա հայտնաբերում է ամերիկացին: Այն էլ ինչպիսի՜ ամերիկացին. Կենտրոնական հետախուզության վարչության տնօրենի տեղակալ Մայքլ Մորելան, ասել կուզի` երկրի N երկու գործակալը, որի տեղեկացվածության և քաղաքական կանխատեսումների հնարավորությունների մասին երկու կարծիք լինել չի կարող:

Ուրեմն, վաշինգտոնյան առաջին շարասյունի հետախույզը պաշտոնաթող լինելու պահին (էլ ուրիշ երբ են պաշտոնյաներն անկեղծանում) առանց աչքը թարթելու հանդես է գալիս դարակազմիկ հայտարարությամբ` եթե Ասադի կառավարությունն ընկնի, ապա Սիրիան կդառնա ահաբեկչության կենտրոն, «ալ Ղաիդայի» խոշորագույն միջազգային բազա ողջ երկրագնդում: Իսկական հայտնագործություն:

Այն, ինչը կասկածի նշույլ անգամ չի առաջացնում սկսնակ քաղաքագետների և վերլուծաբանների ուղեղներում, այսօր շեքսպիրյան հարց է դարձել ամերիկյան արտաքին քաղաքականության համար: Զինե՞լ, թե՞ չզինել արմատական մուսուլմաններին: Կռվե՞լ, թե՞ չկռվել Սիրիայում:

Սենատոր Ջոն Մակքեյնի տիպի կովբոյների համար հարցի լուծումը ընդամենը կապված է կոլտը դուրս քաշելու և կրակելու արագության հետ:

Սակայն քիչ չեն հավասարակշռված և մտածող գործիչները, որոնք չեն կասկածում, որ «արաբական գարնունը» հեշտությամբ կարող է փոխակերպվել համաշխարհային հրդեհի, եթե Վաշինգտոնը կրկնի նույն սխալները, որ արել է Աֆղանստանում, Իրաքում և Լիբիայում: Ի դեպ, պատերազմ սանձազերծելու դեմ հանդես է գալիս ամերիկյան գեներալիտետը: Նրանց տառապանքը, հավանաբար, փորձ ունի:

Օբամայի սիրիական քաղաքականության դեմ հանդես է գալիս Զբիգնև Բժեզինսկին, որի` ամերիկյան վարչակարգի համար մշակած դոկտրինան զգուշացնում է Բալկանո-եվրասիական գոտու քաոսից: Այդ գոտում աստիճանաբար հայտնվում է Սիրիան: Նրա կարծիքով, այստեղ և այլ երկրներում գործող «ալ Ղաիդայի» խմբավորումները ռեալ սպառնում են Միացյալ Նահանգների անվտանգությանը:

Եվ այստեղ է, որ մենք բախվում ենք մեկ այլ, ոչ պակաս հետաքրքիր հայտնության հետ, որի ֆոնին Մորելայի հայտնագործությունն ուղղակի խամրում է:

Ես նկատի ունեմ այն, որ Օբաման և նրա թիմը, որոնցից, վերջին հաշվով, կախված են ռազմական էսկալացիան և արմատական իսլամիստներին զինելն ու մարտի նետելը, զարմանալի կերպով չեն տեսնում կամ չեն ուզում տեսնել, որ կրակի բոցերում կարող են հայտնվել նաև իրենք ու ողջ քաղաքակիրթ աշխարհը:

Անվանել սա քաղաքական կարճատեսություն կամ դիվանագիտական վրիպում, կնշանակի ոչինչ չասել: Անկախ այն բանից, թե ինչ գաղափարախոսության և մտածելակերպի տեր ես, եթե կրոնական խուժանին, որը ծնողների աչքի առաջ ողջ-ողջ այրում է երեխաներին, գլխատում է հոգևորականին կամ բացում է մարդու կրծքվանդակը, դու անվանում ես դեմոկրատ, ուրեմն քո ուղեղի հետ ինչ-որ բան այն չէ, և հոգեկան վիճակիդ լուրջ քննության կարիք ունես:

Փորձենք հասկանալ, թե որն է խնդիրը: Դրա համար հարցին մոտենանք ոչ թե գոյություն ունեցող վերլուծական մոդելներով և մեթոդոլոգիայով, այլ հոգեբանական ճանապարհով: Ոչ թե քաղաքական, ռազմական կամ սոցիալական հոգեբանության, այլ անձի կոգնիտիվ (իմացական) հոգեբանության պրիզմայով:

Մի պահ մոռանանք, որ ԱՄՆ-ի նախագահն աշխարհի հզորագույն երկրի լիդերն է և նայենք նրան որպես սովորական մարդու: Ոչ միայն Օբամային, նաև այս աշխարհի մյուս ուժեղներին: Նրանք բոլորն էլ մնում են մարդ` իրենց թույլ և ուժեղ կողմերով, իրենց «Ես»-ով:

Հետևաբար, նրանք բոլորի նման ենթակա են հոգեբանական այս կամ այն ֆենոմենի (երևույթ) ներգործության, որոնց մեջ կան այսպես կոչված «ինքնաժխման», «ինքնախաբեության» կամ «ջայլամի» ֆենոմեններ:

(Փորձված դիվանագետները երբեմն դրանք օգտագործում են մաևրելու և դիմացինին շփոթեցնելու նպատակով):

Սակայն լինում են դեպքեր, երբ մարդիկ ենթագիտակցորեն են դիմում այդ մեխանիզմներին և անգամ բավականություն ստանում դրանից: (Դուք գիտեք, օրինակ, որ այսինչ անձնավորությունը նախանձում է ձեզ, վատաբանում և բամբասում է, սակայն դուք այդ ամենը «չեք տեսնում» և ձեր մեջ ուժ չեք գտնում դադարեցնելու հարաբերությունները նրա հետ: Կամ հասկանում եք, որ դիմացինը խաբեբա է և չի վերադարձնելու պարտքը, սակայն տալիս եք նրա խնդրած գումարը` կանխավ հաշտվելով և անգամ հաճույք զգալով խաբվելու հեռանկարից: (Ճագարն այդպես է նետվում դեպի օձը):

Եթե «ինքնախաբեության» կամ «ջայլամի» մեխանիզմները պրոյեկտենք քաղաքական ռեալիայի վրա, կարող ենք փաստել հետևյալը: Այսօրվա քաղաքական իրադրությունում, Սիրիայում կամ այլուր ծայրահեղական, մարտնչող իսլամիստներին ռազմական, նյութական և բարոյական օգնություն ցույց տալը ինքնասպանությանը սահմանակցող հանցագործություն է, որը տվյալ անձնավորությունը գործում է իր և մարդկության դեմ:

Նման օգնություն ցուցաբերողը, ով էլ որ նա լինի, իմ կարծիքով, մազոխիստ է, քանի որ ահաբեկչին տրամադրած զենքը նրա համար դառնալու է բումերանգ:

Մազոխիզմի հակառակ երևույթը սադիզմն է: Մազոխիզմը և սադիզմը նույն մեդալի տարբեր երեսներն են, և որքան էլ պարադոքսալ հնչի, դրանք մագնիսի նման ձգում են մեկմեկու: Այս փոխձգողականությունը գոյություն ունի նաև քաղաքականության մեջ ու միջազգային հարաբերություններում և, եթե չեմ սխալվում, դեռևս ուսումնասիրված չէ հոգեբանների կողմից:

Անշուշտ, կասկածել քաղաքական գործիչներին մազոխիզմով տառապելու մեջ, որոնք վճռում են միլիոնավոր մարդկանց ճակատագրերը, մեծ համարձակություն կլիներ: Սակայն, կրկնում եմ, մարդը մնում է մարդ, անգամ եթե նա հզոր տիրակալ է: Անսխալական է միայն Բարձրյալը:

Ծայրահեղական սուննիներին զինելու Ամերիկայի համառ ձգտումներն, ըստ իս, ունեն մեկ այլ բացատրություն ևս: Տասնյակ տարիներ միջազգային կյանքում ինչը որ ընդունելի է եղել ԽՍՀՄ-ի (այսօր Ռուսաստան) համար, հակացուցված է համարվել Միացյալ Նահանգներում, և հակառակը: Հակամարտությունն այդ երկրների միջև շարունակվում է: Շարունակվում է աշխարհաքաղաքական շահերի սուր բախումը` ով ում կործանարար հաշվարկներով: Դուրս է գալիս, որ ոչինչ չի փոխվել:

Իսկ որքան ճիշտ և ռացիոնալ կլիներ, եթե նրանք մի կողմ դնեին ամեն տիպի հին ու նոր հակասությունները և ձեռք-ձեռքի տված դիմակայեին XXI դարի կանաչ ժանտախտին և արմատախիլ անեին ժողովուրդների կյանքից: Մարդկությունը միայն շնորհակալ կլիներ նրանց:
ՃԳՆԱԺԱՄԱՅԻՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
2038 reads | 14.08.2013
|
avatar

avatar
1
Պրն. Նավասարդյան, իսկ ո՞վ է հավատում վերջին տողերի իմաստին: Կարծում եմ վերը նշված քաղաքական ուժերից ոչ ոք, քանի որ էգոիզմը՝ լինի անհատական, ժողովրդական, ազգային կամ մեկ այլ մաշտաբի մեջ, ունակ չէ իր եսը այլ կերպ դրսևորել, քանի որ այն արդեն իսկ դրսևորվում է էգոիզմի տեսքով... միգուցե առողջ գիտակից սերնդափոխությամբ զբաղվել է պետք: ՄԱԿը այսօր գործիք է, չեմ կարծում թե մինչ հիմա ավելին է եղել, այլ ոչ սահմադրություն ու նրա կիրառումը բացարձակ իրականացնող... ուղղակի չեմ հավատում:

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2017 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com