ՊԵՏՔ Է ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻՑ ՔԱՄԵԼ ԱՅՆ ԱՄԵՆԸ, ԻՆՉԸ ՆԱ ՊԱՐՏԱՎՈՐ Է ՏԱԼ. ԴԻՎԱՆԱԳԵՏ
ՀՀ ԱԳ նախկին փոխնախարար, արտակարգ և լիազոր դեսպան Արման Նավասարդյանը Lragir.am-ի կայքում պատասխանել է հա-ռուսական հարաբերությունների նոր շրջափուլի վերաբերող հարցերին:
 
Lragir.am-Պարոն Նավասարդյան, շփման գծում լարվածության ֆոնին շատերն են պնդում, որ մեր բանակն ամուր կանգնած է սահմանին, մինչդեռ դիվանագիտական ճակատում ձախողումներ են արձանագրվում: Տարվա ընթացքում մենք տեսնում ենք բանակցություններ, սակայն դրանք կարծես անարդյունավետ են: Կիսո՞ւմ եք այդ տեսակետը և ի՞նչ պետք է անի Հայաստանի ԱԳՆ-ն նման իրավիճակներից խուսափելու համար:
 
Արման Նավասարդան-Հայաստանի բանակն իրեն լավ է դրսևորել և պատերազմի, և վերջին իրադարձությունների ժամանակ: Մեր Զինված ուժերն իրենց բարձրության վրա են, և ես միշտ ասել եմ` որքան լավ կլիներ, եթե մեր բոլոր կառույցները նման մակարդակ ունենային: Եթե համեմատելու լինենք ռազմական ուղղությունը դիվանագիտականի հետ, իհարկե, այդտեղ խզում կա: Այն, ինչ տեղի ունեցավ 1994-ի հրադադարի ժամանակ, երբ ստորագրվեցին մի շարք փաստաթղթեր, դրանք, դժբախտաբար, իրենց զարգացումը չգտան դիվանագիտական ճակատում: Ստացվեց, որ ռազմի դաշտում հաջողություն կար, բայց դրանից հետ էր մնում դիվանագիտությունը: Լավ կլինի, որ նրանք կամ նույն մակարդակի վրա լինեն, կամ դիվանագիտությունն ավելի գերակա լինի, որովհետև եթե արտաքին քաղաքականությունն առաջնային է, ապա ռազմական գործողությունները մղվում են երկրորդ պլան, կամ հակառակը, երբ հրանոթները խոսում են, դիվանագիտությունը լռում է:
 
Եթե խոսելու լինենք վերջին միջադեպերի մասին, կոնկրետ ԱԳՆ-ն նման բարդ իրադրության մեջ չեմ կարծում, որ միայնակ կկարողանա լուծել այն խնդիրները, որոնք առկա են այսօր, այսինքն հասնել կրակոցների ու ահաբեկչական գործողությունների դադարեցման: Այսօր ԼՂ խնդիրը դուրս է եկել հակամարտող երկու կողմերի պայքարի շրջանակներից ու դարձել միջազգային հարց: Երբ 2014-ի օգոստոսին դադարեցվեցին միջադեպերը, իմ խորին համոզմամբ, դա տեղի ունեցավ Վլադիմիր Պուտինի ճնշման տակ. հիշում եք Սոչիում տեղի ունեցած հանդիպումը:

Այսօր կարող ենք արձանագրել, որ ԼՂ խնդիրն այնքան բազմաշերտ ու բազմակողմ է, որ միայն դիվանագիտական ճանապարհով անհնար է հասնել լուծման: Այլ խնդիր է, որ դիվանագիտությունը պետք է ուղղորդի այն բոլոր գործողությունները, որոնք ուղղված են իրադրության փոփոխությանը: Այսօրվա գլոբալացված աշխարհում դիվանագիտությունն այլևս 10-20 տարի առաջվա դիվանագիտությունը չէ, և արտաքին քաղաքական խնդիրները լուծելու համար պետք է գործել բոլոր ուղղություններով միասնաբար, այն բոլոր գործիքներով ու ինստիտուտներով, որոնք կկարողանան թեթևացնել այս ծանր վիճակը: Առաջին հերթին նկատի ունեմ ժողովրդական դիվանագիտությունը:
 
Նախ, այն, ինչ հիմա կատարվում է, պետք է դառնա քարոզչական խնդիր համաշխարհային մասշտաբով, բոլոր կառույցներում, քաղաքական երկկողմ հարաբերություններում ու միջազգային կազմակերպություններում: Երբ մենք ասում ենք, որ մեր դիվանագիտությունը հետ է մնում, մոռանում ենք մեկ բան, որ մենք տանուլ ենք տալիս տեղեկատվական պատերազմը: Այս պահին դասական իմաստով դեռ պատերազմ չկա Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև, բայց ակնհայտ է, որ ընթանում է տեղեկատվական պատերազմ, որտեղ կարծես պարտվում ենք:
 
Պատճառները բազմաթիվ են` և հնարավորությունների խնդիր կա, և ֆինանսների, և թուրք-ադրբեջանական հարաբերությունների գործոնը կա: Իսկ մենք այդ հարցում մենակ ենք, քանի որ ես չեմ կարծում, որ որևէ մեծ պետություն, անգամ մեր ռազմաքաղաքական գործընկեր Ռուսաստանը, կարող են այնպես հանդես գալ Հայաստանի օգտին (մանավանդ լինելով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի անդամ), ինչպես Թուրքիան Ադրբեջանի օգտին: Փաստորեն, այստեղ մենք պետք է կարողանանք շատ ակտիվ աշխատել և օգտագործել բոլոր հնարավոր ու անհնար միջոցները, որոնք կան մեր զինանոցում և հանդիսանում են փոքր պետությունների դիվանագիտական գործունեության միջոցները: Մենք պետք է կարողանանք լինել շատ հմուտ ու ճկուն, օգտագործել միջնորդական բոլոր հնարքները:
 
Այսօրվա աշխարհաքաղաքական իրադրության մեջ, եթե մասնակից չդառնանք այդ գլոբալ գործընթացներին, մենք չենք կարող շահել, միայնակ դա հնարավոր չէ անել, որովհետև ամբողջ աշխարհում բոլորն ունեն իրենց հոգսերն ու շահերը:Մենք պետք է կարողանանք շահագրգռել, հասկացնել այդ մեծ պետություններին, որ նման իրավիճակը միշտ պայթյունավտանգ է և բացի մեզ վնասելուց, կարող է լուրջ բացասական ազդեցություն ունենալ կոնկրետ իրենց երկրների շահերի վրա: Ես նկատի ունեմ այն խողովակաշարերը, որոնք Ադրբեջանի տարածքով նավթն ու գազը տեղափոխում են Եվրոպա, և ընդհանրապես Կովկասում պայթյունավտանգ իրավիճակը կարող է դառնալ մեծ հրդեհ: Այս ուղղություններով պետք է կարողանանք աշխատել: Ցավոք, մենք դարեր շարունակ դիվանագիտություն չենք ունեցել: Դիվանագիտությունը պետականության աքսեսուար է, և եթե մենք այն լավ չենք օգտագործում, նշանակում է` մեր պետականությունը լավ կայացած չէ:
 
Lragir.am-Հայաստանը հունվարի 2-ից ԵՏՄ անդամ է: Որոշ փորձագետներ պնդում են, որ Ադրբեջանը, սահմանին լարվածություն ստեղծելով, փորձում է ստուգել, թե ԵՏՄ անդամ դառնալուց հետո որքանո՞վ է Հայաստանը պաշտպանված: Դուք կապ տեսնո՞ւմ եք այստեղ:
 
Արման Նավասարդան-Ըստ երևույթին, կապ կա: Հավանաբար սա փորձաքարի նման մի բան է, և ադրբեջանական կողմն ուզում է տեսնել, թե ԵՏՄ անդամակցությունն ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ: Ես չեմ կասկածում, որ հետևնանքներ կլինեն, որովհետև թեև ԵՏՄ-ն արտաքուստ տնտեսական միություն է, բայց ես այն համարում եմ նաև քաղաքական կառույց: Բացի այդ, Հայաստանը նաև ՀԱՊԿ անդամ է, և Ռուսաստանը մեկ անգամ չէ, որ ասել է, որ Հայաստան-Ադրբեջան ռազմական գործողությունների դեպքում ՀԱՊԿ-ը ստիպված է միջամտել: Ռուսաստանը դրանում բոլորովին շահագրգռված չէ, որովհետև այդ երկիրը Հարավային Կովկասում հավասարակշռված քաղաքականություն է վարում: Չնայած մենք ՌԴ ռազմավարական գործընկերն ենք, բայց նա ամեն ինչ անում է Ադրբեջանին իր կողմը գրավելու համար: Այստեղ և տնտեսական խնդիրներ կան, և քաղաքական, և վերջապես այս տարածաշրջանում Ռուսաստանի գտնվելու խնդիրը կա: Մենք պիտի կարողանանք ռուսներին հասկացնել, որ եթե դուք մեզ պետք եք, մենք էլ ձեզ, թերևս, երիցս  ավելի շատ ենք պետք: Եթե Հայաստանը կտրվի Ռուսաստանից, եթե Հայաստանը ենթարկվի վտանգի, տարածաշրջանի ամբողջ անվտանգությունը դուրս կգա շարքից: Այս ծանր իրադրության մեջ, որում այսօր հայտնվել է Ռուսաստանը, նրա վիճակն ավելի կբարդանա: Այսօր Հարավային Կովկասում միայն Հայաստանն է, որ կանգնած է Ռուսաստանի կողքին: Մենք պետք է կարողանանք այդ բալանսն այնպես ներկայացնել, որ Ռուսաստանը պարտավորված լինի իր խոսքն ասել ի պաշտպանություն Հայաստանի անվտանգության:
 
Lragir.am-Բայց մենք տեսել ենք, որ օգոստոսյան դեպքերի ժամանակ նույն ՀԱՊԿ-ը լռություն պահպանեց, այն դեպքում, երբ ԱՄՆ պետքարտուղարությունը դատապարտող հայտարարությամբ հանդես եկավ:
 
Արման Նավասարդան-ԱՄՆ-ն էլ լավ խաղում է, տեսնելով, որ Ռուսաստանը լռում է, իրենք անմիջապես հայտարարությամբ են հանդես գալիս: Ադրբեջանն ԱՄՆ-ի համար տարածաշրջանի համար մեկ երկիրն է, քանի որ ԱՄՆ-ի համար շատ կարևոր են Ադրբեջանի տարածքով անցնող նավթատարները: Սա քարոզչական քայլեր են և եթե, Աստված չանի, որևէ մի բան լինի, անգլիական նավերը չեն բարձրանալու Արարատի գագաթը: Պիտի կարողանանք այս իրավիճակում Ռուսաստանից քամել այն ամենը, ինչը նա պարտավոր է տալ:
 
Lragir.am-Իսկ ինչո՞ւ չենք կարողանում հասնել դրան և ավելի շատ Ռուսաստանի վասալի կարգավիճակում ենք հայտնվել:
 
Արման Նավասարդան-Դա պետք է հարցնել այն մարդկանց, որոնք մեր արտաքին քաղաքականությունն են որոշում: Ես դժվարանում եմ այդ հարցին պատասխանել, որովհետև նման կանխատեսումներ անելու համար պետք է բազային տեղեկատվություն ունենալ: Մենք հիմա տեսնում ենք այն, ինչ կա, բայց դրանից առաջ և այդ ընթացքում ինչ է եղել, մենք չգիտենք: Օրինակ, ֆրանսիական վերջին դեպքերի կապակցությամբ ես պարզապես զարմացած եմ թե մեր կառավարության, թե հասարակության ու հասարակական կազմակերպությունների անտարբերության վրա: Ռուսաստանի հեռուստատեսությունը, իր դրական ու բացասական կողմերով, իր լուրերն սկսում է ֆրանսիական դեպքերի մասին հաղորդումով, իսկ Հայաստանն անտարբեր է: Այդ ընթացքում Ադրբեջանն աշխուժանում է, և մենք պիտի ողջ աշխարհում տագնապ բարձրացնենք, թե ինչ է կատարվում մեզ մոտ, որ այստեղ կարող է ավելի մեծ հրդեհ բռնկվել, քան Ֆրանսիայում է: Սա ամենօրյա աշխատանք է, որ պետք է տարվի: Մենք դիվանագիտության մեջ ագրեսիվության աստիճանի ակտիվ պիտի լինենք: Մեր ամենամեծ սխալն այն է, որ մենք Ղարաբաղը դուրս բերեցինք բանակցային գործընթացից, որի հետևանքով Հայաստանը դեմ առ դեմ կանգնել է Ադրբեջանի դիմաց, մինչդեռ այս խնդրում առաջնայինը պետք է լիներ Ղարաբաղը: Եթե Ղարաբաղը չլինի բանակցային սեղանի շուրջ, այս հարցը երբեք չի լուծվի:
 
Lragir.am-Ֆրանսիայում տեղի ունեցած դեպքերից հետո հնարավո՞ր է աշխարհքաղաքական վերաձևումներ լինեն: Այսինքն, ամեն ինչ կավարտվի ահաբեկիչներին ոչնչացնելո՞վ, թե շարունակություն կունենա թե ահաբեկչական գործողությունների շարունակման, թե դրանց հակազդելու ուղղություններով:
 
Արման Նավասարդան-Իհարկե, այս ահաբեկչությունների շղթան կազմակերպված էր, և դա ամենօրյա մտահոգությունների ու մեկնաբանությունների թեմա է: Այս ահաբեկչությունները սկսում են պերմանենտ բնույթ կրել, և մեզ սպառնացող վտանգը գալիս է հենց այդ կողմից: Արմատական իսլամը 21-րդ դարի ժանտախտն է, որի դեմն առնել հնարավոր է միայն ողջ աշխարհի ուժերի համախմբման ճանապարհով: Իսկ Ռուսաստանն ու Եվրոպան փոխանակ հասկանան իրար այս հարցում, տեսեք ուր են հասել:
 
Lragir.am-Իսկ հնարավո՞ր է, որ միջազգային անկայունությունը հնարավորություն տա Ադրբեջանին լայնածավալ պատերազմ սկսել:
 
Արման Նավասարդան-Ես չեմ կարծում, որ Ղարաբաղում պատերազմական գործողություններ լինեն, որովհետև Ադրբեջանը չի գնա այդ քայլին` հասկանալով, որ շատ կտուժի: Բլից քայլեր, ավելի խորացված ռազմական ակտեր կարող են լինել, բայց ընդհանրապես, աշխարհն այսօր չի գնա մեծ պատերազմի: Բոլորը լավ պատկերացնում են դրա հետևանքները, որ դա կարող է բոլորի վերջը լինել:
ՃԳՆԱԺԱՄԱՅԻՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
1856 reads | 13.01.2015
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2017 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com