«Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ ԷՐԴՈՂԱՆԻ ՀՐԱՄԱՆՈՎ ԳՅՈՒԼԵՆԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐՈՒՄ ԱՇԽԱՏՈՂ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐ ԵՆ ԱՌԵՎԱՆԳՎԵԼ

ՋԻԲՐԱԼԹԱՐ՝ ՄԵԾ ԲՐԻՏԱՆԻԱՅԻ ԳԱՂՈՒԹ ԻՍՊԱՆԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾՔՈՒՄ (ՏԵՂԵԿԱՆՔ)
ԴԱՎԻԹ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի ուսանող







Անկրկնելի աշխարհագրական դիրք ունեցող Ջիբրալթարը կիսաանկլավ է Պիրենյան թերակղզու հարավում: Այն պատկանում է Մեծ Բրիտանիային, սակայն գտնվում է Իսպանիայի տարածքում:

1713 թվականին Ուտրեխտի պայմանագրով այդ տարածքն ու Բալերի կղզիներն անցնում են անգլիական տիրապետության տակ: Ըստ պայմանագրի, առանց որևէ իրավական հիմքի Անգլիային են տրվում միայն Ջիբրալթարի ժայռը` որպես ռազմական բազա, քաղաքը, ամրոցը, նավահանգիստը, պաշտպանական համակարգերը:

Խախտելով պայմանագրի կետերը՝ Մեծ Բրիտանիան սկսեց օգտագործել իսպանական հատվածը և բնակեցնել այն անգլիացիներով, իսկ 1935 թվականին այստեղ կառուցեց օդանավակայան: Իսպանիան չդիմադրեց այդ նվաճողական քաղաքականությանը, և Ջիբլարթարն աստիճանաբար դարձավ անգլիական:

Ժամանակի ընթացքում Ջիբրալթարի ղեկավար շրջանակներում բարձրացավ Ջիբրալթարի անկախություն ստանալու հարցը, որին, բնականաբար, դեմ արտահայտվեց Իսպանիան:

1956 թվականին այդ հարցը քննարկվեց ՄԱԿ-ում: Ընդունված որոշման մեջ նշվում էր, որ Ջիբրալթարը չի կարող անկախանալ և Իսպանիան իրավունք ունի վերականգնել տարածքային ամբողջականությունը` երկկողմանի բանակցությունների ճանապարհով:
1967 թվականի հանրաքվեում ջիբլարտացիները հանդես եկան գոյություն ունեցող ստատուսի պահպանման օգտին: Արդյունքում Ջիբրալթարն ընդունեց սահմանադրություն, համաձայն որի, ստեղծվեց օրենսդիր օրգան` պալատ, ընտրվեց նահանգապետ, նշանակվեցին վարչապետ և նախարարներ:

Կանոնակարգվեցին արտաքին կապերի հարցերը: Որոշվեց, օրինակ, որ Մեծ Բրիտանիան առանց տեղական իշխանությունների իրավասու չէ վարել բանակցություններ այլ երկրների հետ:

Բարենպաստ աշխարհագրական դիրքը և հատուկ հարկային քաղաքականությունը Ջիբլարթարը դարձրին օֆշորային «դրախտ» փողերի լվացման համար, ինչպես նաև մաքսանենգության լավագույն միջանցք:

Այնուհետև երկու երկրների հարաբերություններում տեղի ունեցան դրական շարժեր: 1985-ին ստորագրվեց պայմանագիր, ըստ որի, Իսպանիան և Ջիբրալթարը կարող են ունենալ ցամաքային շփում, Մեծ Բրիտանիան հանում է Իսպանիայի Եվրոմիությանն անդամակցելու արգելքը: Ձեռք բերվեց օդանավակայանից միասնաբար օգտվելու իրավունք (մինչ այդ ջիբրալթարցիները Եվրոպա մուտք էին գործում Լոնդոնից):

2000-ին ստորագրվեց նոր պայմանագիր, որը որոշում էր վիճելի տարածքի վարչական կարգավիճակը: Ներկայումս Ջիբրալթարում գործում են ԵՄ այն օրենքները, որոնք ձեռնտում են իրեն:

Այդուհանդերձ Ջիբրալթարի հարաբերությունները ԵՄ-ի հետ իրականացվում են Մեծ Բրիտանիայի հսկողության ներքո, այսինքն` Ջիբրալթարի շահերը ներկայացնում է Մեծ Բրիտանիան, այլ ոչ թե Ջիբրալթարի պետության ղեկավարությունը: Այսպիսով, Իսպանիան պետք է համակերպվի, որ իր տարածքում գոյություն ունի իրեն չպատկանող մի կարևոր քաղաքական և տնտեսական հատված:
ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԵՎ ՄԻՋԷԹՆԻԿ ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
2867 reads | 16.05.2013
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com