ԱՇԽԱՐՀԱԿԱՐԳԻ ՉԻՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱՅԱՑՔԱՅԻՆ ՊԱՏԿԵՐԱՑՄԱՆ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋ ԱՄԵՐԻԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՉՈՒՆԻ ԹԵԼԱԴՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ, ՈՐ ՄԱՐԴԱՍԻՐԱԿԱՆ ԽՈՒՄԲ ՉՈՒՂԱՐԿԻ ՍԻՐԻԱ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ (ԼՂՀ) ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ԱՌԿԱ ԱՆԿԱՍԵԼԻ ՀԻՄՔԵՐԸ ՎՃՌԱԿԱՆ ՓԱՇԻՆՅԱՆ. ՀԱՐՅՈՒՐԱՄՅԱԿՆԵՐ ԱՆՑ ՀԱՅ ԶԻՆՈՒԺԻ ԴՐՈՇԱԿԸ՝ ՍԻՐԻԱՅՈՒՄ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԱՅՑԻՑ ԱՌԱՋ ԽՈՐՀՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿՈՎ ԻՐԱՆ Է ՀՐԱՎԻՐՎԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ՝ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԳԱԼՈՒՑ ՀԵՏՈ ԱՇԽՈՒԺԱՑԵԼ Է ՀԱՆԴԻՊՈՒՄՆԵՐԻ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ, ԿՈՆՏԱԿՏ ԿԱ․ ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆԸ՝ ՓԱՇԻՆՅԱՆ-ԱԼԻԵՎ ՀԱՆԴԻՊՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՎՐՈՊԱՅԻ ՊԵՐՃԱՆՔԻ ԵՎ ԹՇՎԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱՐԱՆՔՈՒՄ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄ ԳԱԱ-ՈՒՄ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀՐԱՆՏ ԴԻՆՔԻ ՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 12-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑԻՆ ԻՆՉՈ՞Ւ ԵՆ ԵՐԿՈՒ ՄԱՅՐՑԱՄԱՔ ԴՈՒՐՍ ՄՆԱՑԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ VII. ԲԱՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՐՎԵՍՏ. ԵՐԲ ԴԻՄԱՑԻՆԴ ՔԵԶՆԻՑ ԹՈՒՅԼ Է ԿԱՄ ՈՒԺԵՂ

ՔԱՐՈԶՉՈՒԹՅԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴՆԵՐԸ
«Մարդը գիտակցորեն ապրում է իր համար, բայց ծառայում է որպես անգիտակից գործիք`
պատմական, համամարդկային նպատակներին հասնելու համար»:
Լև Տոլստոյ
«Պատերազմ և խաղաղություն»

Աշխարհում միլիոնավոր մարդիկ ենթարկվում են տեղեկատվական գրոհների: Առաջին հայացքից դրանք մեր առօրյա կենսագործունեության շոշափողն են, բայց իրականում… իրականում գիտակցության ճեղքվածքային տրամագիծ:  Ինչու՞…

Զգայարանների միջոցով ստացված ին‎‎ֆորմացիայի՝ մարդու բարձրագույն նյարդային համակարգում վերամշակման և գիտելիքի ձևավորման գործընթացի՝ ինտերիորիզացիայի անընդհատությունը պահանջում է գիտակցության ակտիվ աշխատանք և կենտրոնացում: Սակայն մարդկային հիշողության սահմանափակ հնարավորությունները թույլ չեն տալիս պատասխանել բոլոր արտաքին ազդակներին, և ինֆորմացիայի որոշ մասը փոխանցվում է հոգեկան արտացոլման ավելի ցածր մակարդակին՝ ենթագիտակցությանը: Սա այն մակարդակն է, որտեղ մարդը հաշիվ չի տալիս իր գործողություններին, վարքը դառնում է անկառավարելի: Սա այն հիմնաքարն է, որի օգնությամբ կառուցվում են մարդկանց, սոցիալական տարբեր խմբերի կամ էթնիկ միավորումների վարքային դրսևորումները կառավարելու և ապակողմնորոշելու տեխնիկական հնարքները, մեթոդները և մասնավորապես քարոզչությունը:

«Քարոզչական տեխնիկան գործելաձևերի ամբողջություն է, որի օգնությամբ քարոզչություն իրականացնողը «լվացում է մարդկանց ուղեղները» ընդհանուր գործին, նպատակին և գաղափարներին ծառայեցնելու համար»: Քարոզչությունը (պրոպագանդա, լատ.՝ propagare-տարածել) երկարատև գործընթաց է, այն պետք է լինի անընդմեջ և աստիճանական զարգացումներով՝ մարդկային զգացմունքների և ինքնագիտակցության վրա ներգործելու միտումներով: Սակայն քարոզչություն իրականացնելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև հեռավոր հետևանքները. այն կարող է առաջացնել բումերանգի էֆեկտ և հանգեցնել վտանգավոր հակազդեցության:

ՔԱՐՈԶՉՈՒԹՅԱՆ ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՄԵԹՈԴՆԵՐՆ ԵՆ.

Սոցիալական դիրքորոշման փոփոխում: Այս հասկացությունը նշանակում է զգացմունքների, հայացքների, պատկերացումների և որոշակի գործողություններ կատարելու միտումների կայուն միավորում: Կարծիքի և սոցիալական դիրքորոշման տարբերությունն այն է, որ մարդիկ կարող են հեշտությամբ փոխել իրենց կարծիքը՝ կախված հանգամանքներից, իսկ սոցիալական դիրքորոշման փոփոխությունը պայմանավորված է ներքին կոնֆլիկտների հաղթահարմամբ: Սակայն դիրքորոշման առարկա օբյեկտների մասին նոր տեղեկություններ ստանալու դեպքում, երբեմն մարդու կամքից և գիտակցությունից անկախ կատարվում են փոփոխություններ, և հենց սա նպատակաուղղված քարոզչության հիմնական արդյունքն է: Առավել դժվար են փոխվում մարդու համար հարմարվողական (ադապտացիոն) նշանակություն ունեցող դիրքորոշումները:

Համոզում: Համոզելու համար անհարաժեշտ է ներկայացնել տեսակետ որևէ երևույթի կամ օբյեկտի մասին, և դրանք հնարավորինս ճշգրիտ հիմնավորել փաստարկներով: Համոզման համար հաղորդված նոր տեղեկությունները պետք է մտապահվեն ընդունողի (ռեցիպիենտ) կողմից, որն էլ իր հերթին ենթադրում է հատուկ եղանակների կիրառում (բառերի հստակություն և արտահայտչականություն, ձայնի տեմպ և ռիթմ, սպեցիֆիկ հնչյուններ, ժեստեր և խորհրդանշաններ): Որքան ցածր է տեղեկատվությունն ընդունողի ճանաչողական և իմացական մակարդակը, այնքան բարձր է համոզվելու հնարավորությունը: Էական նշանակություն ունեն նաև կոմունիկատորի անձնային հատկանիշները: Վերջինս պետք է լինի վստահելի, ցանկալի է ճանաչված և հեղինակավոր անձ: Եթե անծանոթ է, ապա ուշադրություն են դարձնում նրա արտաքին տեսքին, շարժուձևին և մեկնաբանման վարպետությանը: Կատարված ուսումնասիրություններից պարզվել է, որ եթե միևնույն ինֆորմացիան հաղորդում են մասնագետը և պատահական անձը, ապա առաջինի դեպքում համոզվողականության աստիճանը բարձր է, իսկ երկրորդի՝ցածր: Քարոզչական խոսքի նկատմամբ հավատն ու վստահությունը զգալիորեն թուլանում են, երբ ունկնդիրները կոմունիկատորի տեսակետներն ընդունում են որպես պարտադրանք: Դրանից խուսափելու համար կիրառում են տեսակետի հակադարձման էֆեկտը:

Ներշնչում: Ներշնչման գործընթացն առաջնորդվում է հուզականությամբ և խաղաթղթին դրվում է անմիջական ներազդեցությունը մարդու ենթագիտակցության վրա: Ներշնչումները կարող են լինել ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական՝ կախված կոմունիկատորի քարոզչական նպատակներից: Ներշնչումն ուղիղ համեմատական է մարդու պահանջմունքներին ու հոգեվիճակներին: Եթե նույնիսկ որևէ տեսակետի փաստարկները համոզիչ չեն, բայց համապատասխանում են ունկնդրի հոգեվիճակին և շահերին, ապա ներշնչվողականության մակարդակը բարձրանում է: Մարդու ներշնչվողականությունն ուժեղանում սոցիալական ճգնաժամերի, պատերազմների, պայքարի ընթացքում, պրոբլեմային իրավիճակներում և իրադրություններում:
Ներշնչող փաստարկման արդյունավետությունը պայմանավորող հնարքներից են.

1. «Պիտակներ կպցնելու» հնարք. հասարակության առջև վարկաբեկելու կամ հեղինակազրկելու համար օգտագործում են համեմատություններ, զուգորդություններ, հիպերբոլաներ:
2. «Տեղափոխման» (տրանսֆերի) հնարք. որևէ մարդու բնութագրելու համար զուգորդում են նրան այլ անձի կամ արժեքների հետ: Այս հնարը ակտիվորեն կիրառում են ընտրական գործընթացներում:
3. «Փայլուն ընդհանրացման» հնարք. գաղափարը, անձը կամ արժեքը բնութագրվում են դրական հուզականություն արտահայտող հասկացություններով:
4. «Վկայության» հնար. խոսքում ընդգրկում են հայտնի անձանց, փիլիսոփաների մեջբերումներ, ասույթներ և ուղեկցում համարժեք գնահատականով ունկնդրին որոշակի դիրքորոշման բերելու համար: Միջնադարում այս հնարքով եկեղեցականները քարոզում էին հնազանդություն՝ չարաշահելով հոգևոր իշխանությունը: Օրինակ՝ Քրիստոսն ասում էր. «Ով խփում է քո ծնօտին, նրան մի՜ւսն էլ մօտեցրու. և ով որ քեզնից քո բաճկոնը բռնի է վերցնում, նրան մի՜ արգելիր, որ վերցնի շապիկդ էլ» (Աստվածաշունչ, Ավետարան ըստ Ղուկասի 6,29):
5. «Հասարակ մարդու դեր խաղալու» հնարք. քարոզիչը ներկայանում է որպես շարքային քաղաքացի, հասարակ մարդ, ժողովրդի բարեկամ՝ վստահություն և մասսայականություն ձեռք բերելու նպատակով: Այս հնարքը կարող է հանգեցնել անձի պաշտպանմունքի (Ի. Ստալին, Ա. Հիտլեր):
6. «Փաստերի վերադասավորման» հնարք. որևէ անձի կամ երևույթի հանդեպ ցանկալի դիրքորոշում ձևավորելու համար առանձնացնում են միայն դրական կամ բացասական հատկությունները: Այս հնարքը մեծապես կիրառում են քաղաքական ուղղվածություն ունեցող ԶԼՄ-երը:
7. «Կառք նվագախմբով». այս հնարքով ունկնդիրներին ներշնչում են ընդունել գաղափարներ, արժեքներ, որովհետև դրանց կողմնակից են բոլորը: Վերջինս մարդկանց դրդում է հարմարվողականության (կոնֆորիզմի): Լայնորեն կիրառվում է գովազդում և PR գործընթացներում:
 
Անի Սամսոնյան
ԻՆՖՈՐՄԱՑԻՈՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄՆԵՐ
4130 reads | 20.01.2013
|
avatar

Մուտքանուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2019 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com