ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՍԽԱԼ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ Է ԱՇԽԱՏՈՒՄ. ՊԵՏՔ Է ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՀԱՅ-ԻՍՐԱՅԵԼԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. ԱՎԻԳԴՈՐ ԷՍԿԻՆ «ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՏԱՆԳՎԱԾ Է, ՆԵՐԳԱՂԹ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԵՔ». ԿՈՉ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆԸ «Տարածքների հանձնման հարցը պետք է բացարձակապես դուրս գա մեջտեղից». Արման Նավասարդյան ԻԻՀ և ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԸՆՏՐՎԵԼՈՒ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԳԵՏԱՆՑԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՓՈԽՈՒՄ ԵՆ ԱՎԱՆԱԿՆԵՐԻՆ. հարցազրույց դեսպանի հետ հայաստանյան իրադարձությունների մասին ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ ԻՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԱՍԻԱՅԻ և ԱՖՐԻԿԱՅԻ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ ՄԻԶԵԼ ՔԱՄՈՒ ԴԵՄ. ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ ՆԵՐՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ և ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆ ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆԻ ԿՈՉԸ ՆԵՐՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՖՈՆԻՆ ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՀՐԱՎԻՐՎԵԼ ԷՐ ԲԱՆԱԽՈՍԵԼՈՒ ՄՈՍԿՎԱՅԻ Մ. Վ. ԼՈՄՈՆՈՍՈՎԻ ԱՆՎԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ «ԼՈՄՈՆՈՍՈՎՅԱՆ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ-2018» ԳԻՏԱԺՈՂՈՎՈՒՄ

ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՍԱՂՄՆԱՎՈՐՄԱՆ ԵՎ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՈՒՂԻՆ
ՎԵՐԳԻՆԵ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ





Աշխարհի հզորագույն դերակատարները շարունակում են մնալ պետությունները: Համաշխարհային քաղաքականության մեջ տեղի ունեցող գործընթացների մեծ մասը պետությունների արտաքին քաղաքականության արդյունք են: Իսկ ինչպե՞ս է  նախագծվում,  իրականացվում  արտաքին քաղաքականությունը, ինչպիսի՞ ներքին ու արտաքին գործոններն են ազդում դրա  վրա:

Քաղաքականության  ձևավորման հարցում էական նշանակություն ունեն պետության ղեկավարի անձնական հատկանիշները, շահերի խմբերը, անդրազգային կազմակերպությունները, բյուրոկրատները, հանրության կարծիքը և այլն:

Որոշում կայացնողների (decision makers) հոգեբանական, զգացմունքային, կենսաբանական հատկանիշները, նրանց ընկալումները մեծ ազդեցություն ունեն քաղաքական գործընթացների վրա: Քաղաքական գործչի ագրեսիվ, էքստրեմալ, անհավասարակշիռ  վարքագիծն  արտացոլվում է նաև արտաքին քաղաքականության մեջ: Ասվածի վառ օրինակը ԱՄՆ 45–րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփն է: Թրամփի արկածախնդիր, կոշտ, կոպիտ  բնավորությունը արտահայտվում է նաև իր քաղաքականության մեջ:

Նախագահը վիրավորում, հայհոյում է քաղաքական իր հակառակորդներին, էմիգրանտներին, տարբեր երկրների առաջնորդների, մասնավորապես ՝ ՄԱԿ-ում ելույթի ժամանակ Կիմ Չեն Ընին անվանեց <<մարդ-հրթիռ>> և նշեց՝ կոչնչացնի, կավերի Հյուսիսային Կորեան: Գռեհիկ արտահայտությունների մի շարք էլ նվիրեց տնտեսապես զարգացող երկրներին՝ նրանց բնակչությանը որակելով  կեղտոտ և աղքատ:  Թրամփի նման քաղաքականությունը  ազդում է ԱՄՆ` խաղաղարարի իմիջի վրա և հարցականի տակ է դնում նրա՝ ժողովրդավարական երկիր լինելու փաստը:

Արտաքին քաղաքականության մշակման գործում մեծ դեր ունեն նաև բյուրոկրատները, շահերի խմբերը: Բյուրոկրատները սովորաբար չեն ընտրվում կամ նշանակվում որևէ անձի կողմից, սակայն էականորեն ազդում են քաղաքական գործընթացների վրա: Նրանք երբեմն  կարող են չհամաձայնել  իրենց երկրի արտաքին քաղաքականության հետ և ազդել դրա փոփոխման վրա:

Շահերի խմբերի ազդեցությունը, թերևս, ամենամեծն է: Սա իրենից ներկայացնում է միևնույն քաղաքական տեսակետերն ու շահերն ունեցող մարդկանց միավորումներ, որոնք  կարող են ստիպել, ճնշել  կառավարությանը ընդունել իրենց տեսակետները որպես քաղաքականության կուրս: Հատկապես մեծ ազդեցություն ունեն մշակութային և տնտեսական խմբերը: ԱՄՆ-ում գործող մշակութային խմբերը շատ են՝ հայկական, հրեական, հունական և այլն: Դեկտեմբերի 6-ի ԱՄՆ կառավարության որոշումը՝ Երուսաղեմը Իսրայելի մայրաքաղաք հռչակելու գործում հրեական լոբբին մեծ դեր խաղաց: Դա հրեական մշակութային խմբերի ակտիվ ու ռացիոնալ գործողությունների արդյունք էր:

Սա հանգեցրեց ՄԱԿ-ում ԱՄՆ-ի մեկուսացմանը, արաբական երկրներում թշնամությունը էլ ավելի մեծացավ, միջազգային հանրությունը խիստ քննադատեց ԱՄՆ-ի նման չկշռադատված քաղաքականությունը: Ինչ վերաբերում է տնտեսական խմբերին, ապա նրանց հիմնական խնդիրն  այն է, որ թույլ չտան  արտաքին քաղաքականությունը  հակասի իրենց բիզնես շահերին:Նրանք կարող են ստիպել կառավարությանը այնպիսի երկրների հետ հարաբերություններ ունենալ, որտեղ իրենց ներդրումներն ու  տնտեսական շահերն ունեն: Եթե ԱՄՆ երբևէ որոշի Չինաստանի վրա տնտեսական պատժամիջոցներ (սանկցիաներ) կիրառել, սա կհանգեցնի տնտեսական խմբերի  դժգոհությանը (էապես կտուժեն նրանց բիզնես շահերը), և որոշումը մեծ հավանականությամբ կյանքի չի կոչվի:

Արտաքին քաղաքականության մշակման և իրագործման հարցում մեծ է նաև ընդդիմության, հասարակության, մեդիայի դերը:
Այսքանից հետո հարց է առաջանում, թե ու՞մ է պատկանում  իշխանությունը, ո՞րն է իրավական և իրական  իշխանության սահմանագիծը:
ՎԵՐԳԻՆԵ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ
467 reads | 31.01.2018
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com