2015-Ը ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՇՐՋԱՊԱՏՈՒՄ՝ DIPLOMAT.AM-Ի ԱՉՔԵՐՈՎ
ՆԱԻՐԻ ՀՈԽԻԿՅԱՆ
Լրագրող, տարածաշրջանային և միջէթնիկ հակամարտություններ, ԵՐԵՎԱՆ






2015 թվականը մեր տարածաշրջանի համար հիշարժան էր և կոնֆլիկների սրացմամբ, և նոր կոնֆլիկտների ստեղծմամբ, սակայն քաղաքական ու տնտեսական խնդիրների դրական լուծում տարվա ընթացքում այդպես էլ չեղավ:

21-րդ դարում Նոր մերձավոր Արևելք անունն ստացած տարածքը հազարավոր տարիներ համարվում է մարդկային քաղաքակրթության բնօրրան: Հայկական լեռնաշխարհում ծնված ու դեպի հարավ տարածված առաջին բանական մարդիկ ինչքան էլ դանդաղ հասան պատմական արժեքներ կերտելու հաջողության, այսօր զարմանալու արագությամբ ոչնչացնում են դրանք Սիրիայի, Իրաքի, Թուրքիայի տարածքներում: 2015-ն այդ առումով մարդկային քաղաքակրթությանը հասցված ամենաշատ վնասների տարի էր, իսկ Իսլամական պետություն անունը ստացած չարիքը դարձավ մեր տարածաշրջանի ժանտախտը՝ Հայաստանից ընդամենը 300 կմ հեռավորության վրա:

Իսլամիստ ահաբեկիչների դեմ պայքարը երկար կշարունակվեր, եթե 2015-ին գործին չխառնվեին այլ պետություններ: ռուսներից առաջ թուրքերը մարդասիրական քայլեր արեցին, բայց ահաբեիչներին ոչնչացնելու փոխարեն, չգիտես ինչու, միշտ սխալմամբ քրդերի զանգվածային սպանություններ էին անում: Նախագահի աթոռը գրաված ու օսմանյան ոճով գերհսկա նստավայր կառուցած Ռեջեփ Էրդողանը բացատրեց՝ թուրք զինվորներն իրականում հակաահաբեկչական գործողություններ են անում, այլ հարց է, որ իրենք ահաբեկիչների դերում տեսնում են միայն քրդերին: Աշխարհը հետո պիտի իմանար, որ նույն Էրդողանի ղեկավարած երկիրը նավթի սև բիզնես է անում ԻԼԻՊ-ի հետ, իսկ ամռանը տեղի ունեցած խորհրդարանի ընտրության ժամանակ հենց «Իսլամական պետության» անդամների ձեռքով պիտի սպաներ քաղաքական բազմաթիվ հակառակորդների ու Թուրքիայում սանձազերծեր ներքին ահաբեկությունների շարք:

«Շատերը կարծում են, որ նախագահ Էրդողանը գժվել է, բայց դա ճիշտ չէ: Թուրքիան երբևէ չի ունեցել այնպիսի սկզբունքային ու պրագմատիկ նախագահ, ինչպես Էրդեղանն է: Շուտով բոլորս կտեսնենք նրա հաջողությունները»,-աշնանը հայտարարեց Թուրքիայի վարչապետ Ահմեդ Դավութօղլուն:

Ադոլֆ Հիտլերին նմանվող Էրդողանի հաջողությունները երկար չսպասեցրին: 2015-ի կեսից նա երկիրը քաշեց նախ քաղաքացիական պատերազմի, իսկ աշնան վերջին՝ արդեն Ռուսաստանի ու Իրանի հետ լուրջ հակամարտության մեջ: Թե ինչու թուրքերը որոշեցին ոչնչացնել ռուսական ռազմական օդանավը, աղետից ավելի քան 1 ամիս անց այդպես էլ հոդաբաշխ արդարացում չի կարողանում գտնել թուրքական դիվանագիտությունը: Փոխարենը հայտնի Ժիրինովսկին տարբերակ առաջարկեց՝ հայերի ձեռքով քանդել Թուրքիան՝ այդկերպ պատասխանելով թուրքերի ագրեսիային: Դե իսկ հարևան Իրանը ավելի կառուցողական առաջարկ արեց՝ միասին քանդենք Թուրքիան, որ էլ չհարձակվի մեզ և մեր դաշնակից երկրների վրա: Այս տարի իրանա-թուրքական հարաբերությունները սրացման գագաթնակետին էին, նույնիսկ քիչ մնաց բանը հասներ պատերազմի, իսկ նոյեմբերի 23-ին Վլադիմիր Պուտինի՝ Թեհրան այցը խանդի տեսարանների պատճառ դարձավ Անկարայում:

Ըստ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի՝ «Այս տարածաշրջանում պետք է հաստատվի տևական խաղաղություն: Դրա համար են Սիրիայում գործողություններ իրականացնում ռուսական ռազմական օդանավերը: բայց պետք է շեշտեմ, որ Իրանը այստեղ լուրջ խաղացող է, և մենք հաջողության չենք կարող հասնել առանց Իրանի հետ գործակցելու»:

Պուտինը ասաց և գնաց, իսկ Իրանը 2015-ին, իրոք, ձիու քայլ կատարեց քաղաքական ու տնտեսական համաշխարհային խաղատախտակին: Ամռանը ձեռք բերված միջուկային համաձայնագրից հետո աշխարհի ֆինանսական հսկաները հերթ են կանգնել՝ Իրանի հետ գործընկերության պայմանագրեր կքնելու համար, բայց դե Իրանը Իրան է, փակ, կասկածամիտ, երկար ծանրութեթև անող:

Իրանը Հայաստանի համար տարածաշրջանի թիվ մեկ կարևոր երկիրն է բոլոր ոլորտներում: Իրանը մեր բնական դաշնակիցն է, և գուցե նաև դա է պատճառը, որ Ավարայրի ճակատամարտից ու միջնադարի 1-2 բախումներից հետո մենք հասկացանք միմյանց կարևորությունն ու բարեկամացանք: Իրանում այսօր կա մեծ ու ակտիվ հայկական համայնք: Իրանը այս տարի նաև հայտ ներկայացրեց՝ Հայաստանի միջոցով դուրս գալու համաշխարհային շուկա՝ միաժամանակ Հայաստանը կապելով Ասիայի հետ:
2015-ին իրանական գազով հետաքրքրվեցին վրացիները՝ առաջարկելով այդ երկրի հետ կապվել հայկական ճանապարհով: Թբիլիսին, սակայն, միշտ փորձում է մի ձեռքով մի քանի ձմերուկ բռնել ու տարվա ընթացքում այնքան իրարամերժ նախագծերի մեջ մտավ, որ գլխապտույտ ունեցավ 33-ամյա վարչապետ Իրակլի Ղարիբաշվիլին: 2015-ի ավարտին ստորագրելով չինական Նոր մետաքսի ճանապարհի մուտքը Վրաստան՝ Ղարիբաշվիլին տարօրինակ պատճառաբանությամբ հրաժարական տվեց: Չար լեզուներն ասում են՝ պատճառը Միխայիլ Սահակաշվիլին է:

Չար լեզուները վստահ են՝ 2016-ին մութ ամպեր կկուտակվեն նաև հայազգի Արսեն Ավակովի գլխավերևում, մանավանդ որ Սահակաշվիլին Ուկրաինայի վարչապետ դառնալու ցանկություն ունի, գումարած դրան՝ անուղղելի ադրբեջանասեր է և ատում է հայերին: 2015-ը ոչ պակաս հակասական էր նաև Բաքվի խանի համար: Իլհամ Ալիևի կալվածք-պետությունը տարին սկսեց արժույթի 35% անկումով, Վրաստանը որոշեց ադրբեջանականի փոխարեն գնել ռուսական գազ, աղքատ ադրբեջանցիների թիվն աճեց 15%-ով, ավելացավ նաև քաղբանտարկյալների թիվը, իսկ Եվրոպան ու ՄՆ-ը որոշեցին Ալիևին խելքի գալու կոչ անել:

Բայց դե ժողովուրդն ասում է՝ սևին սապոնն ի՞նչ կանի, խևին խրա՞տն ինչ կանի…

Ոչ միայն խրատը, այլև կոտոշները խևին բան չեն տա: Վստահաբար կհիշեք 2015-ի սկզբին համաշխարհային կուրտիզանուհու համբավ ձեռք բերած Մեհրիբան Ալիևայի և Բելառուսի նախագահի կապի մասին: Հիմա էլ Մեհրիբանի ուշադրության կենտրոնում Ղազախստանի առաջնորդն է: Թե Նազարբաևը ինչքան կվճարի Ադրբեջանի առաջին տիկնոջ սիրտը բացելու և Իլհամ Ալիևի բերանը փակելու համար, կիմանանք արդեն 2016-ին, իսկ մինչև այդ տարվա թիվ մեկ և կնճռոտ խնդրի մասին: 2015-ին էլ մեր թշնամի երկիրը ընդունակ չեղավ որդեգրել մարդասիրական կողմնորոշում: Կրակեց հայկական երկու հանրապետությունների վրա և ստացավ համարժեք պատասխան: Տարվա ընթացքում առնվազն 215 ադրբեջանցի է զոհվել սահմանային կրակոցների հետևանքով, ոչնչացվել հակառակորդի մեկ տասնյակի չափ ռազմական հենակետ ու ռազմաբազա:

2015-ին Հայաստանը ևս զերծ չմնաց ցավալի կորուստներից: Յուրաքանչյուր հայ զինվորի մահը ողբերգություն է հայկական պետականության ու ժողովրդի համար, իսկ թշնամին նենգ է և դավադիր: Բախումներով ու պատերազմներով լեցուն մեր տարածաշրջանում, սակայն, Հայաստանը մնում է ամենամարտունակ ու կազմակերպված բանակ ունեցող երկիր, իսկ համաշխարհային մակարդակով մենք 10 ամենաանվտանգ պետություններից մեկն ենք: Մաղթենք, որ 2016-ին մեր հարևաններն էլ լինեն այնքան անվտանգ ու մարդասեր, ինչպես մեր 5000-ամյա երկիրն է, իսկ մենք՝ հայերս, վերջապես գիտակցենք, որ արտագաղթելու փոխարեն ազգովի կարող ենք ստեղծել ամենաուժեղ ու բարեկեցիկ հայրենիքը: Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ ծնունդ:
ՆԱԻՐԻ ՀՈԽԻԿՅԱՆ
1152 reads | 31.12.2015
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2017 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com