ԴՈՆԱԼԴ ԹՐԱՄՓԻ ԶԱՐՄԱՆԱՀՐԱՇ ԱՐԿԱԾՆԵՐԸ ԱՐՏԱՍԱՀՄԱՆՈՒՄ ԿԱՄ ԱՆՏԻԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան, ԵՐԵՎԱՆ






ԱՄՆ Նախագահ Թրամփի տասնօրյա ճանապարհորդության վերաբերյալ մեր քաղաքական վերլուծությունը և դրա հավանական հետևանքների կանխատեսումները մի քանի օր առաջ կիսել ենք ընթերցողների հետ։

Այս անգամ կադրադառնանք աշխարհի ամենահզոր պետության լիդերի քաղաքական կուլտուրայի մակարդակին և դիվանագիտական նրբությունների իմացության աստիճանին։

Աքսիոմատիկ իրողություն է, որ պետության լիդերը բացի նրա զինված ուժերի գերագույն հրամանատարը լինելուց, նաև արտաքին քաղաքականության ձևավորողը,  ուղղորդողն ու իրագործողն է։

Հետևաբար նա պարտավոր  է  ոչ միայն տիրապետել դիվանագիտության արվեստին, նրա բազմաթիվ չգրված օրենքներին ու նրբություններին, այլև էթիկայի և արարողակարգի կանոններին, որոնց խախտումը պատճառ է դառնում քաղաքական սկանդալների ու միջազգային հարաբերությունների խաթարման, ընդհուպ մինչև պետությունների միջև պատերազմների ծագման։  

…Այսպես, 1661 թվականի սեպտեմբերի 30-ին հրաշքով է կանխվում պատերազմը Ֆրանսիայի և Իսպանիայի միջև լոկ այն պատճառով, որ Անգլիա ժամանած  Շվեդիայի նորանշանակ դեսպանին դիմավորողների թափորում տեղերի համար վեճ է ծագում Ֆրանսիայի դեսպան դ՛Էստրադային և Իսպանիայի դեսպան Վատևիլիային ուղեկցողների միջև։ Սկսվում է կատարյալ փողոցային ճակատամարտ, սպանվածների թիվը հասնում է տասնյակների, վիրավորներինը`հարյուրների։ Անգլիան զորք է հանում փողոց։ Լյուդովիկոս XIV ցանկանում է պատերազմ հայտարարել Իսպանիային և հանդարտվում է միայն այն բանից հետո, երբ Իսպանիայի թագավորը հետ է կանչում իր դեսպանին և պատժում նրան, հետո բոլոր երկրներին ուղարկում շրջաբերական, որ ամենուր ճանապարհը պետք է զիջել Ֆրանսիայի դեսպանին։  

Իսկ 1768 թվականի տարեմուտին Լոնդոնում արքունիքը կազմակերպում է մեծ պարահանդես։ Նախօրոք որոշված կարգի համաձայն, դեսպանները զբաղեցնում են իրենց հատկացված տեղերը`թագուհուն ողջունելու համար։ Ֆրանսիայի դեսպանը ուշանում է (իսկ դա ինքնին էթիկետի խախտում է) և հապճեպ խցկվում  Ավստրիայի և Ռուսաստանի  դեսպանների արանքը` կոպտորեն մի կողմ հրելով վերջինիս։ Արարողակարգից հետո, երբ ֆրանսիացին իջնում է աստիճաններից, ռուս դեսպանը դիմավորում է նրան մերկացրած սուսերը  ձեռքին։ Տեղի է ունենում կատաղի մենամարտ, Ռուսաստանի դեսպանը վիրավորվում է։ Մենամարտը դադարեցվում է պալատականների միջամտության շնորհիվ։   

Դոնալդ Թրամփը հավանաբար  ծանոթ չէ պատմական այս փաստերին։ Հետաքրքիր է, իսկ  նա տեղյա՞կ է արդյոք այն ծեծկռտուկին, որը տեղի է ունեցել իր հայրենի քաղաքում ՄԱԿ-ում Ղրղստանի մշտական ներկայացուցչի և նրա խորհրդականի միջև այդ կազմակերպության վերելակում։

Նման միջադեպերը դիվանագիտական պարակտիկայից հազիվ թե հետաքրքրած լինեն Դոնալդ Թրամփին, որը Եվրոպայում  իրեն ցուցադրեց որպես դասական կովբոյ։ Նախ` նա առիթը բաց չթողեց, որպեսզի   արմռեստլինգի (ձեռնամարտ) մաստեր-կլաս անցկացնի մյուս քաղաքական գործիչների, հատկապես Տաջիկստանի նախագահ Էմոմալի Ռահմոնի հետ։



Սակայն ամերիկյան նախագահն ինքն իրեն գերազանցեց, երբ ՆԱՏՕ-ի նոր շտաբ-բնակարանի պաշտոնական բացման ժամանակ տառացիորեն մի կողմ հրեց Չեռնագորիայի պրեմիեր-մինիստր Դուշկո  Մարկովիչին լուսանկարվողների առաջին շարքում հատնվելու համար։  

Նման վարվելակերպը դիվանագետների շրջապատում կոչվում է ԱՆՏԻԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ: Այլ կերպ ասած, սա դիլետանտիզմ է կարևորագույն  կառավարական  մեխանիզմում, որը  հղի է անշրջելի վտանգներով երկրի պետականության և ազգային շահերի համար։

(Նախագահի երակներում  հավանաբար խոսեց գենետիկական կոդը, որը նրան փոխանցվել է ամերիկյան պիոներներից, որոնք պրերիներում միմյանց դեմը կտրելով նետվում էին առաջ ավելի հողակտորների տիրանալու համար)։

Ինչ վերաբերում է Մարկովիչին, նա միջադեպն անվանեց «ոչ վիրավորական» և  ավելացրեց, որ ամերիկյան նախագահը «բնականաբար» պետք է կանգներ առաջին շարքում։

Իզուր չի  ցուցանում հայտնի առակը, որ  «ուժեղի մոտ միշտ էլ թույլն է մեղավոր»։

…Մնում է ավելացնել, որ ԱՄՆ նորընտիր նախագահը կառավարման ընդամենը մի քանի ամսվա ընթացքում հասցրեց տրոհել ամերիկյան հասարակությունը հակոտնյա շերտերի, խորապես ֆրուստրացրեց ինչպես դեմոկրատներին, այնպես էլ կուսակից հանրապետականներին։ Նրա վայրուվերումներով և անկախատեսելիությամբ  լի արտաքին քաղաքական կուրսը խորապես մտահոգում է Միացյալ Նահանգների ավանդական դաշնակիցներին և  աշխարհաքաղաքական մյուս խաղացողներին, մասնավորապես, Ռուսաստանին, որը ելնելով Թրամփի նախընտրական առատ խոստումներից՝  հույսեր էր տածում հարաբերությունների նոր շրջան սկսել Վաշինգտոնի հետ։

Որոշ վերլուծաբանների կարծիքով, Թրամփի նախագահական կարգավիճակին սպասում է կոլապս` հետևյալ տարբերակով.
ա/ նրա նկատմամբ կիրականացվի իմպիչմենտ,
բ/ Թրամփը կմնա նախագահ` կորցնելով բոլոր լիազորությունները և կվերածվի անգլիական թագուհու ամերիկյան տարբերակի,
գ/ իշխանությունը փաստորեն կանցնի նրա տեղակալին`Մայք Պենսին, որը աչքի է ընկնում վճռական, բարոյակամային ուժեղ հատկանիշներով։  Դատելով նրա հայտարարություններից՝ քաղաքական ֆորս-մաժորային իրադրությունում նա չի վարանի դիմել ուժային միջոցների։ 
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
2329 reads | 05.06.2017
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2017 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com