ԴՐԱՍՏԱՄԱՏ ԿԱՆԱՅԱՆԻ ԺԱՌԱՆԳՆԵՐՆ ԱՅՑԵԼԵԼ ԵՆ ԻՐԵՆՑ ՊԱՊԻ ԱՆՈՒՆԸ ԿՐՈՂ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՆ ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՀԱՄԱՐ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ ՁևԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ԱՐԱ ՊԱՊՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՍԽԱԼ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ Է ԱՇԽԱՏՈՒՄ. ՊԵՏՔ Է ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՀԱՅ-ԻՍՐԱՅԵԼԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. ԱՎԻԳԴՈՐ ԷՍԿԻՆ «ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՏԱՆԳՎԱԾ Է, ՆԵՐԳԱՂԹ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԵՔ». ԿՈՉ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆԸ «Տարածքների հանձնման հարցը պետք է բացարձակապես դուրս գա մեջտեղից». Արման Նավասարդյան ԻԻՀ և ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԸՆՏՐՎԵԼՈՒ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԳԵՏԱՆՑԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՓՈԽՈՒՄ ԵՆ ԱՎԱՆԱԿՆԵՐԻՆ. հարցազրույց դեսպանի հետ հայաստանյան իրադարձությունների մասին ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ ԻՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԱՍԻԱՅԻ և ԱՖՐԻԿԱՅԻ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՇԱԲԱԹ․ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԶԻԳԶԱԳՆԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՀԱՅ-ՌՈՒՍԱԿԱՆ ՍԿԱՆԴԱԼՆԵՐ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան, ԵՐԵՎԱՆ


7-13 մարտ, 2016թ



Շաբաթվա կարևոր իրադարձությունը Հայաստանի համար Սերժ Սարգսյանի և Վլադիմիր Պուտինի աշխատանքային ձևաչափով տեղի ունեցած հանդիպումն էր Մոսկվայում: ԶԼՄ-ների տեղատվության համաձայն օրակարգում եղել են ՀԱՊԿ-ի և Եվրասիական տնտեսական միության հետ առնչվող հարցեր, ինչպես նաև երկկողմ համագործակցության խնդիրներ, այդ թվում՝ կապված գազի սակագնի հետ:
 
Սարգսյան-Պուտին հանդիպման օրակարգում են եղել նաեւ Ղարաբաղյան հակամարտության շուրջ ստեղծված իրավիճակը եւ հնարավոր զարգացումները, ռազմատեխնիկական համագործակցության, տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրները։ 
 
Սերժ Սարգսյան կրկին անգամ փաստել է Հայաստանի դիրքորոշումը Սիրիական հարցի շուրջ, որը համընկնում է ռուսական և ամերիկյան դիրքորոշումների հետ:
 
Լրատվամիջոցներում և քաղաքական որոշ շրջանակներում մեծ աղմուկ է բարձրացել Ռուսաստանի և քաղաքական ու ռազմական վերլուծության ինստիտուտի փոխտնօրեն Ալեքսանդր Խրամչիխինի՝ ‹‹Военно-промышленный курьер›› պարբերականում  հրապարակած հոդվածը ՀՀ և ԼՂՀ-ի զինված ուժերի մասին: Մի շարք վերլուծաբանների կարծիքով, կատարվածը հավասարազոր է դաշնակցի կողմից թույլ տված դավաճանության և ‹‹թիկունքից հասցրած հարվածի››: Մեր կարծիքով, տեղի ունեցածն առաջին հերթին քաղաքական էթիկայի և մշակույթի խախտում է, անշնորք քայլ, որն իր մեջ ռազմական գաղտնիք, ինչպես նաև դրա արտահոսք չի պարունակում, արված է սիրողական մակարդակով և վնաս չի կարող հասցնել ո՛չ Հայաստանին, ո՛չ ԼՂՀ-ին, քանի որ հոդվածում բերված տվյալները գաղտնիք են միայն դիլետանտների համար: 
 
Ինչպես միշտ, միջազգային շաբաթվա քաղաքական իրադարձությունների կենտրոնում կրկին Թուրքիան է:  Նա  ապրում է խորը ճգնաժամ, որն ունի բազմաշերտ բնույթ, այդ թվում` գործող սոցիալ-քաղաքական մոդելի  անարդյունավետություն, ռազմական հեղաշրջման սպառնալիք, երկրի հարավ-արևելքում դանդաղ սողացող քաղաքացիան պատերազմ քրդական զինյալ միավորումների դեմ, որը սպառնում է տարածվել ողջ երկրում, Սիրիական պատերազմ, Էրդողանի ‹‹Արդարւթյուն և զարգացում կուսակցության›› քաղաքական ֆիասկո:

Մասնագետների կարծիքով, Թուրքիային սպառնում է զինվորական հեղաշրջման վտանգ:  Դրա  անհրաժեշտ  երկու պայմանն առկա է՝ արտաքին վտանգ և քրդական հիմնահարցի սրում: Բացի այդ ներկայումս տեղի է ունենում Թուրքիայի քրդական շարժման ձևաչափի փոփոխություն: Մինչ օրս քրդերը բաժանվում էին երեք մասի
ա/ ռադիկալ ‹‹Քրդական բանվորական կուսակցություն›› (PKK), որը զինված պայքար է  մղում իշխանությունների դեմ,
բ/ ձախ սոցիալ-դեմոկրատական ուղղվածության ալավիտ-քրդեր,
գ/ կրոնական-պահպանողական քրդեր, որոնք կազմում են այդ փոքրամասնության  50 տոկոսը: 

Սիրիական պատերազմի սանձազերծումով  և ԴԱԵՇ-ի ասպարեզ գալը, դրությունը միանգամից փոխվում է. քրդական բոլոր ուղղությունները համախմբվում են PKK-ի շուրջը` ընդդեմ իշխանությունների: Պատճառը Թուրքիայի ռազմական գործողություններն են սիրիայի քրդերի դեմ:   Ի դերև է ելնում Թուրքիայի` Սիրիա ներխուժելու պլանները, որի պատճառներն են`
1․ ցամաքային զորքերի հարձակումն առանց ավիացիայի ‹‹ծածկույթի›› անիմաստ է (ռուսական ավիացիան ամբողջովին հսկում է այդ տարածքի օդային սահմանները), 
2․ Թուրքիան կունենա լուրջ քաղաքական-դիվանագիտական խնդիրներ ԱՄՆ-ի և ՌԴ-ի հետ, և դեռ հարցական է Սաուդյան Արաբիան և Ծոցի երկրները կմասնակցե՞ն թուրքական ինտերվենցիային, թե՞ ոչ,
3․սիրիական պատերազմի դեպքում Էրդողանը ստիպված կլինի կռվել մի քանի ճակատով` Ասադի, ‹‹Իսլամական պետության››, զինված ընդդիմության և երկրի ներսում`բնականաբար, քրդերի :  

Ռուս-թուրքական հարաբերությունները ներկայումս հանդիսանում են ոչ թե լարված, այլ կարելի է ասել` թշնական: Հավանական է դեպքերի զարգացման հետևյալ սցենարը.
1․հաշտություն ‹‹թարմ հետքերով››,
2․թուրքական կողմից որևէ նկատելի քաղաքական դեմքի զոհաբերում, որի վրա կբարդվի ինքնաթիռի կործանումը,
3․առանց փոխզիջման հաշտության երկար  ճանապարհ և կոնֆլիկտի աստիճանաբար մարում,
4․հարաբերությունների նորմալացում գլխավոր գործող անձանց քաղաքական ասպարեզից հեռանալուց հետո:
 
Թուրքական թեմատիկայի մեջ հետաքրքրություն է ներկայացնում Ռուսաստանի ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի փոխտնօրեն Գրիգորի Տիշչենկոյի հայտարարությունն այն մասին, որ ‹‹գրոհայինները (դաեշականները, ծանոթությունը` Ա. Ն.) ստանալով հակահարված Սիրիայում կարող են ուղարկվել Լեռնային Ղարաբաղ Թուրքիայի ճանապարհով, որը չի քաշվում աջակցել նրանց››:
 
Ադրբեջանի դիվանագիտական զիգզագները և մանևրները Անկարա-Մոսկվա-Թեհրան եռանկյունում շարունակում են  մնալ վերլուծաբանների ուշադրության ու մեկնաբանությունների կենտրոնում: Աչքի է զարնում այն հանգամանքը, որ որքան Թուրքիան փորձում է իր կողմը գրավել Ալիևին` համոզելով նրան կանգնել Սիրիայի դեմ խաչակրած արշավանք ծրագրողների շարքերում, այնքան նա մոտենում է Իրանին:  Այցելում է  Թեհրան, բարեկամական երդումներ տալիս Ռոհանիին, ստորագրում 11 միջպետական համաձայնագիր: Ինչու՞մն է բանը: Իրո՞ք,  Ալիևը փոխում է  իր քաղաքական հավատամքը և լքում է ավագ եղբորը: Ո՛չ մեկը,  և ո՛չ  էլ մյուսը:  Եթե  Իրանի հետ սիրախաղը նայելու լինենք իսլամական վտանգի տեսանկյունից, ապա կտեսնենք, որ Իլհամը պարզապես վախենում  է ահաբեկիչների Ապշերոնյան թերակղզում հայտնվելու վտանգից և այդ իսկ պատճառով փորձում է ապահովագրել իրեն իրանական  պաշտապանական հովանոցով:
 
Իսկ աշխարհաքաղաքական շահերի առումով նա հնարավորիս ձգտելու է մերձենալ Իրանի հետ, որը դառնում է տարածաշրջանի  առաջատար դերակատարներից մեկը: Բացառված չէ, որ Իրան-Ադրբեջան սիմբիոզը նա կգերադասի Հարավային Կովկասում Թուրքիայի հետ իր կապերից` նկատի ունենալով այն քաղաքական և դիվանագիտական ֆիասկոն, որը կրում է Էրդողանը միջազգային գետնի վրա: Այստեղ հարց է ծագում, իսկ ինչպե՞ս կնայի այդ ամենին Մոսկվան: Կրեմլը լռում է անգամ այն բանից հետո, երբ Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտգործնախարարը հայտարարում ՌԴ-ի, Իրանի եւ Ադրբեջանի արտգործնախարարների` ծրագրվող հանդիպման մասին:  Իսկ ի՞նչ  անակնկալներ ու վտանգներ կարող են  պարունակել իրենց մեջ նման բազմակոմբինացիոն խաղերը Հայաստանի համար,  ցույց կտան դեպքերի զարգացումը:
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
1152 reads | 13.03.2016
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com