«ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՁԱՅՆԸ ԱՍՏԾՈ ՁԱՅՆՆ Է». ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ «Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ

ՊԻՆԳ-ՊՈՆԳՅԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ
ԴԱՎԻԹ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ
ԵՊՀ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետի ուսանող







Դիվանագիտությունը որպես գիտություն կամ որպես մասնագիտություն կարևոր է նաև այնքանով, որ դրա ոլորտները տարաբնույթ են և բազմաշերտ: Դարերի ընթացքում դիվանագիտությունը ներխուժել է գրեթե բոլոր բնագավառներն ու ոլորտները և շատ կարևոր դերակատարություն ունի: Սպորտը նույնպես բացառություն չէր, իսկ մեր ժամանակներում սպորտը դարձել է դիվանագիտության և քաղաքականության առանցքային կետերից մեկը, որի վառ օրինակը ֆուտբոլային դիվանագիտությունն էր Հայաստանի և Թուրքիայի միջև, սակայն դա առանձին և մեծ թեմա է, ինչպես նաև հին ժամանակներից եկած Օլիմպիական խաղերի կարևորագույն օրենքներից մեկը, որի մեկնարկելուց սկսած մինչև ավարտը պետությունները դադարեցնում էին պատերազմները, և այդ ժամանակաշրջանն անվանում էին խաղաղության ժամանակաշրջան: 

Չշեղվելով թեմայից՝ պետք է հիշել նաև 20-րդ դարի 70-ական թվականներին տեղի ունեցած պինգ-պոնգյան դիվանագիտության մասին, երբ ԱՄՆ և Չինաստանի դիվանագիտական կորպուսները չկարողացան անել այնքան, ինչքան սեղանի թենիսի նրանց ներկայացուցիչները: 

Պինգ-պոնգյան դիվանագիտությոնը, որն իրականացվեց 1970-ական թվականներին ԱՄՆ և Չինաստանի միջև, մեծ առաջընթաց էր չին-ամերիկյան հարաբերություններում: Այդ հիանալի խաղի շնորհիվ և ԱՄՆ պետքարտուղար Հենրի Քիսինջերի և ՉԺՀ Պետխորհրդի ղեկավար Չժոու Էնլայի ջանքերով կոտրվեց Պեկինի և Վաշինգթոնի միջև գոյացած հաստ շերտով սառույցը: Ինչպես նաև այն օգնեց ԱՄՆ-ԽՍՀՄ-ՉԺՀ եռանկյունու աշխարհաքաղաքական վիճակը փոխել և կայունացնել, սակայն դրանից հետո սկսվեց թուլանալ ԽՍՀՄ-ի դերը միջազգային ասպարեզում: 

1969-ին ԱՄՆ և ՉԺՀ ներկայացուցիչների միջև տեղի ունեցավ գաղտնի հանդիպում և մտքերի փոխանակում սովետա-չինական սահմանում տեղի ունեցած հակամարտության վերաբերյալ: Սեպտեմբերի 5-ին ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Էլլիոթ Ռիչարդսը հայտարարեց, որ ԽՍՀՄ և ՉԺՀ ռազմական բախման դեպքում ԱՄՆ-ն նույնպես մասնակցություն կունենա: Իսկ այդ ժամանակաշրջանում՝ 1970թ.-ին, սեղանի թենիսի առաջնության ժամանակ ամերիկացի և չինացի սեղանի թենիսիստների միջև տեղի էր ունեցել ընկերական խաղ, որը բավականին փափկեցրեց երկու պետությունների միջև հարաբերությունները: Իսկ 1971-ի ապրիլի 6-ին Չինաստանի կողմից սենսացիոն առաջարկ ստացվեց: Սեղանի թենիսի ամերիկյան հավաքականն այդ ժամանակ մասնակցում էր Ճապոնիայում անցկացվող միջազգային մրցաշարին: Չինացիներն առաջարկեցին ամերիկյան հավաքականին այցելել իրենց երկիր: 

Ապրիլի 11-17-ն ընկած ժամանակահատվածում Չինաստան այցի ժամանակ ամերիկյան սեղանի թենիսի հավաքականը մի քանի խաղ անցկացրեց չինացիների հետ, այցելեցին Ամառային Դղյակը, ինչպես նաև չինական Մեծ պարիսպը, տեսան չինացիների կյանքն ավելի մոտիկից: Դա ամերիկացիների առաջին պաշտոնական այցն էր ՉԺՀ 1949-ից այս կողմ: Իսկ 1972-ին ԱՄՆ այցելեցին չինացի սեղանի թենիսի մարզիկները: Նրանք նույնպես շրջեցին ԱՄՆ-ի ողջ տարածքով, ծանոթացան ամերիկյան մշակույթի հետ: 

Պինգ-պոնգյան դիվանագիտությունը ստեղծեց հիանալի քաղաքական իրավիճակ, որի շնորհիվ Հենրի Քիսսինջերն այցելեց Չինաստան 1971-ի հուլիսին և հոկտեմբերին: Իր առաջին այցի ժամանակ նա նշեց, որ ԱՄՆ-ն այլևս Չինաստանին թշնամի չի համարում, այլևս տնտեսական սանկցիաներ չի կիրառի Չինաստանի նկատմամբ և ցանկանում է, որ սկսվեն երկու պետությունների միջև լավ, բարիդրացիական հարաբերություններ: Իսկ երկրորդ հանդիպման ժամանակ կողմերը զրուցեցին Վիետնամի պատերազմից, ԽՍՀՄ-ՉԺՀ հարաբերություններից, Բանգլադեշի հակամարտությունից, ճապոնական պաշտպանական քաղաքականությունից և այլն: 

ԱՄՆ-ՉԺՀ հարաբերություններն էլ ավելի լավացան, երբ 1972-ի փետրվարի 21-ին տեղի ունեցավ ԱՄՆ նախագահ Ռիչարդ Նիքսոնի այցը Չինաստան, որը համարվում էր պատմական այց և որին երկար էին սպասում բոլորը: Պաշտոնական այցի ժամանակ քննարկվեցին բավական շատ հարցեր, իսկ ամենակարևոր խնդիրն այն էր, որ երկու պետությունները ցանկանում էին թուլացնել ԽՍՀՄ-ի դերը Ասիայում, ինչպես նաև աշխարհում:
Այսպիսով, սկսվեց նոր ժամանակաշրջան ԱՄՆ-ի և ՉԺՀ-ի միջև: 

Երկար ժամանակ ճանապարհներ էին փնտրվում, որ այդ երկու պետությունների միջև վերականգնվեն հարաբերությունները, սակայն դա արվեց նրանց մարզիկներին իրար կապող խաղի միջոցով, որի շնորհիվ տեղի ունեցան մեծ փոփոխություններ: Իսկ այս դիվանագիտական պատմությունը կնքվեց պինգ-պոնգյան դիվանագիտություն անունով:
ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ԱՅԲՈՒԲԵՆ
2454 reads | 23.04.2013
|
avatar

avatar
1
Davit jan urax em nor hodvacid hamar. Misht ayspisi lav ev hetaqrqir temaneri masin es grum.

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com