«Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ ԷՐԴՈՂԱՆԻ ՀՐԱՄԱՆՈՎ ԳՅՈՒԼԵՆԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐՈՒՄ ԱՇԽԱՏՈՂ ՈՒՍՈՒՑԻՉՆԵՐ ԵՆ ԱՌԵՎԱՆԳՎԵԼ

ՄԻ ԹԱՍԸ ԼԱՎ Է, ԵՐԿՈՒՍԸ ԲԱՎ Է. ԴԵՍՊԱՆՆԵՐԻ ՀԱԿՈՒՄԸ ԱԼԿՈՀՈԼԻ ՆԿԱՏՄԱՄԲ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան






Դիվանագիտությունն ինքը բանակցություն է: Այդպես էլ այն անվանվել է մինչև XVIII դարը: Բանակցել նշանակում է հաղորդակցվել: Իսկ ի՞նչ հաղորդակցություն առանց զրույցի, առանց հյուրասիրության: Իսկ որտեղ` հյուրասիրություն, այնտեղ` խմիչք: Չգրված օրենք կա, որ դիվանագետը պետք է կարողանա «խմել»: Այլ կերպ հնարավոր չէ: Պետական ընդունելություն, պաշտոնական ճաշկերույթ, ընթրիք, լանչ. բոլորը՝ գինու ուղեկցությամբ: Պրոֆեսիոնալները լավ գիտեն նրա տեղն ու դերն իրենց կյանքում: Գիտեն նաև նրա կործանարար ուժը և զգուշանում են: Նրանց «տառապանքը մեծ փորձ ունի»: Քանի՛-քանի տաղանդաշատ դիվանագետներ են խեղդամահ եղել գինու հորձանուտում: Որքա՛ն ճակատագրեր են փշրվել Բաքոսի ոտքերի տակ, որքա՛ն ընտանիքներ են կործանվել: Ափսոս, նման վիճակագրություն դեռևս չկա: Խմիչքի գործած ավերներն այնտեղ անհաշիվ են, անդարմանելի, անվերադարձ:

Մեր հանճարեղ բանաստեղծն ասել է, թե հերոսին կարող են հաղթել կինն ու գինին: Նա, ըստ երևույթին, գերագնահատել է կնոջ դերը: Համենայն դեպս, դիվանագետները և հետախույզները դառնում են «անմեղսունակ» ավելի շուտ խմիչքի, քան որևէ այլ գործոնի ազդեցությամբ: Պատահական չէ, որ նրանք, ովքեր դավաճանում են հայրենիքին, կյանքն ավարտում են որպես անհուսալի հարբեցողներ:

Ոգելից խմիչքը միշտ էլ գլխացավանք է եղել ժողովուրդների համար: Ժամանակ առ ժամանակ պետություններն արգելել են այն. հայտարարել են «չոր օրենք»` ԱՄՆ-ը, Ֆինլանդիան, Իսպանիան, Նորվեգիան, ցարական Ռուսաստանը, Խորհրդային Միությունը: Ապարդյուն: Մարդիկ խմել են: Խմում են, մահմեդական երկրներում` անգամ մահվան սպառնալիքի տակ: Գաղտնի: Տներում, փակ ակումբներում և ռեստորաններում: 1990-ականների «մութ ու ցուրտ տարիներին» մենք Հայաստանում հաճույքով ըմպում էինք Իրանից, որտեղ ալկոհոլն արգելված է, գաղտնաբար բերվող չամիչի օղին: Իսկ 1985 թվականին ԽՍՀՄ-ում հայտարարված «չոր օրենքը» չարիք դարձավ երկրի տնտեսության, իսկ մեր հանրապետությունում կործանարար՝ խաղողագործության համար: Այդ ժամանակ էր, որ միութենական ԱԳՆ-ում կենաց և մահու կռիվ հայտարարվեց ալկոհոլիզմին, սկսվեց իսկական «վհուկների որս»: Եթե մինչ այդ նկատել էին որևէ մեկի` օղու նկատմամբ հակումը, միանշանակ զրկում էին արտասահման գործուղումից: Ով խախտում էր այդ «սրբազան օրենքը» դրսում, հետ էին կանչում: Ով արտասահմանյան ներկայացուցչություններում քեն կամ վրեժ ուներ գործընկերոջ նկատմամբ, «մատնում» էր, որ նա խմող է, և նրա գործուղումը դադարեցվում էր:

Երկընտրանքի առաջ էին հայտնվել դեսպանները. ի՞նչ անել դեսպանության պահեստներում կուտակված շշերը: ԱԳՆ-ն շրջաբերական էր ուղարկել` ոչնչացնել 40 % սպիրտ պարունակող բոլոր տեսակի հեղուկները, ընդունելությունների և ճաշկերույթների ժամանակ հրամցնել գարեջրից ոչ թունդ խմիչք: Իսկ երբ Կամերունում դեսպան Վլադիմիր Սնեգիրևը «միամտաբար» հարցնում է Կենտրոնին, թե գինին խմիչքների ո՞ր տեսակի մեջ է մտնում, ստանում է պատասխանը. «Եկեք Մոսկվա, կբացատրենք»: Գնում է և այլևս չի վերադառնում:

Մոսկվայում շատ դիվանագետներ ցերեկները ճաշում էին «Բելգրադ» ռեստորանում, որը նույնպես Սմոլենսկայա հրապարակում էր` ԱԳՆ-ի շենքի հանդիպակաց մայթին: Կադրերի վարչության աշխատողները ստուգայցեր էին կազմակերպում ռեստորան` բացահայտելու համար, թե ինչ են խմում դիվանագետները: Վա՜յ նրան, ում սեղանին նկատեին թեկուզ 50 գրամ օղի կամ կոնյակ: Անմիջապես ազատում էին աշխատանքից...

Մինչդեռ անցյալում դիվանագետի խմելու ունակությունը համարվում էր մեծ առավելություն: XVIII դարի երկրորդ կեսին Պրուսիայի Ֆրիդրիխ Մեծ թագավորը իր դեսպանին Լոնդոն ճանապարհելիս առանց այլևայլի ցուցում է տալիս` «լինել լավ խմող», «ավելի լավ, քան անգլիացիներն են», սակայն «չշաղակրատել» և «չխայտառակվել»: Ֆրիդրիխը գիտեր անգլիացիների ինչ լինելը. նրանց հետ այդ առումով մրցելը հերոսություն էր: Քանի-քանի անգամ Մեծ Բրիտանիայի արտաքին գործերի նախարար Ջեյմս Ստանհուպը բառիս իսկական իմաստով հարբեցրել էր օտարերկրյա դեսպաններին` ինքը մնալով սթափ: Բոլորի հիշողության մեջ թարմ էր 1716 թվականի ձմռանը դիվանագիտական կորպուսի պատվին կազմակերպված ճաշկերույթի ավարտը, երբ բոլոր դեսպանները սաստիկ հարբել էին: Ընդունելության վերջում նախարարը գաղտնի առանձնացել էր Լյուդովիկոս XV-ի կարդինալի` Դյուբուայի հետ, որպեսզի նրանից տեղեկանա հարբած դիվանագետների այն խոսակցությունների մասին, որոնք կարող էին հետաքրքրել Անգլիային:

Դիվանագիտական ընդունելությունները երբեմն վերածվում էին ընդհանուր հարբեցողության և գինարբուքի` անգամ Արևելքում, որտեղ խմիչքի նկատմամբ միշտ եղել է զուսպ վերաբերմունք:

…1663 թվականին պարսկական արքունիքում խնջույք էր: Հյուրերը շլացել էին խորտիկների բազմազանությունից: Խմիչքը հորդում էր գետի պես: Թանկարժեք քարերով ու մարգարիտներով զարդանախշված ոսկե սափորներից գինին առատորեն լցվում է երեքլիտրանոց ցածրապռունկ սկահակների մեջ: Իսկ «մոսկովիտ» երկու դեսպաններ խմում են սեփական արտադրության վոդկա և այնքան, որ գրեթե կորցնում են շրջապատը սթափ ընկալելու կարողությունը: Հակառակի պես հենց այդ պահին շահն առաջարկում է խմել ցարի կենացը: Դեսպանները մեծ կում են անում իրենց հսկայական սկահակներից, և նրանցից մեկը հանկարծ ուժեղ սրտախառնուք է զգում: Ավելի հարմար տեղ չգտնելով, նա ործկում է իր իսկ սամույրե տարողունակ գդակի մեջ` լցնելով դրա կեսը...
Վրդովված դեսպանները պահանջում են «պարսից դեսպանի ներկայությամբ նման խայտառակ արարք թույլ տված դիվանագետին անմիջապես հեռացնել պալատից»: Վերջինս` լրիվ «անջատված», նախ նստում է գետնին, հետո գդակը դնում գլխին` ողջ պարունակությունը լցնելով իր վրա: Բարեբախտաբար, շահը և պալատականները չեն վիրավորվում: Նրանք հավանաբար գնահատում էին հումորը, մանավանդ, զավեշտական իրադրությունում: Սրահում բարձրանում է քրքիջի ալիք: Այդ ընթացքում ոտքից գլուխ աղտոտված դեսպանին թիկնապահները ոտքի են հանում և, չնայած նրա դիմադրությանը, մի կերպ դուրս են տանում:
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ. ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ
2353 reads | 25.07.2013
|
avatar

avatar
1
Հարգարժան պարոն Նավասարդյան,

կարդում եմ Ձեր գրածները: Քիչ է ասել` լավ է ընթերցվում:

Կշարունակեմ կարդալ: Շնորհակալություն

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com