ԱՇԽԱՐՀԱԿԱՐԳԻ ՉԻՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱՅԱՑՔԱՅԻՆ ՊԱՏԿԵՐԱՑՄԱՆ ՀԱՐՑԻ ՇՈՒՐՋ ԱՄԵՐԻԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՉՈՒՆԻ ԹԵԼԱԴՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻՆ, ՈՐ ՄԱՐԴԱՍԻՐԱԿԱՆ ԽՈՒՄԲ ՉՈՒՂԱՐԿԻ ՍԻՐԻԱ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ (ԼՂՀ) ՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ԱՌԿԱ ԱՆԿԱՍԵԼԻ ՀԻՄՔԵՐԸ ՎՃՌԱԿԱՆ ՓԱՇԻՆՅԱՆ. ՀԱՐՅՈՒՐԱՄՅԱԿՆԵՐ ԱՆՑ ՀԱՅ ԶԻՆՈՒԺԻ ԴՐՈՇԱԿԸ՝ ՍԻՐԻԱՅՈՒՄ ՎԱՐՉԱՊԵՏԻ ԱՅՑԻՑ ԱՌԱՋ ԽՈՐՀՐԴԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆՊԱՏԱԿՈՎ ԻՐԱՆ Է ՀՐԱՎԻՐՎԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ՝ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅԱՆ ԳԱԼՈՒՑ ՀԵՏՈ ԱՇԽՈՒԺԱՑԵԼ Է ՀԱՆԴԻՊՈՒՄՆԵՐԻ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԸ, ԿՈՆՏԱԿՏ ԿԱ․ ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆԸ՝ ՓԱՇԻՆՅԱՆ-ԱԼԻԵՎ ՀԱՆԴԻՊՄԱՆ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԵՎՐՈՊԱՅԻ ՊԵՐՃԱՆՔԻ ԵՎ ԹՇՎԱՌՈՒԹՅԱՆ ԱՐԱՆՔՈՒՄ ՔՆՆԱՐԿՈՒՄ ԳԱԱ-ՈՒՄ՝ ՆՎԻՐՎԱԾ ՀՐԱՆՏ ԴԻՆՔԻ ՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ 12-ՐԴ ՏԱՐԵԼԻՑԻՆ ԻՆՉՈ՞Ւ ԵՆ ԵՐԿՈՒ ՄԱՅՐՑԱՄԱՔ ԴՈՒՐՍ ՄՆԱՑԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆԻՑ VII. ԲԱՆԱԿՑԱՅԻՆ ԱՐՎԵՍՏ. ԵՐԲ ԴԻՄԱՑԻՆԴ ՔԵԶՆԻՑ ԹՈՒՅԼ Է ԿԱՄ ՈՒԺԵՂ

ԲՅՈՒԶԱՆԴԱԿԱՆ ԿԱՐՈՒՍԵԼԸ` ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՈՄԲԻՆԱՑԻԱ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան






Դիվանագիտությունը, ի թիվս այլ ոլորտների, սերտորեն կապված է ռազմական արարողակարգի հետ: Թվում է, թե դրանք ոչ մի ընդհանուր բան չեն կարող ունենալ. մեկը խորհրդանշում է խաղաղություն, մյուսը` պատերազմ: Մինչդեռ այդ կապն առկա է, և դիվանագիտությունն այն լավագույնս օգտագործում է իր նպատակների համար: Այսպես` բոլոր հասարակարգերում զինվորական շքերթները հետապնդում են երկու հիմնական քարոզչական խնդիրներ` ներքին և արտաքին. համոզել սեփական ժողովրդին, որ նրա անվտանգությունը վստահելի ձեռքերում է (փող մի խնայեք այդ նպատակի համար), և ընդհակառակը` ուժի ցուցադրումով սարսափեցնել ում որ հարկն է: Բոլշևիկները գերազանցորեն են օգտագործել այս մեթոդը` սկսած 1918 թվականից. պետության ղեկավարները Կարմիր հրապարակում շքերթն ընդունում էին փայտաշեն տրիբունաներից: ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո չորս տարի անընդմեջ` 1991–1995 թվականներին, ՌԴ-ի նախագահ Բորիս Ելցինի և արտգործնախարար Անդրեյ Կոզիրևի ժամանակ Մոսկվայում շքերթներ չկազմակերպվեցին, որը մեկնաբանվեց որպես Արևմուտքի հանդեպ թուլության և կրավորական դիվանագիտության արտահայտություն: Հետո Վլադիմիր Պուտինի երկաթե ձեռքն ուղղեց այդ «սխալը». հեռուստաէկրանն երին կրկին կարելի է տեսնել զինվորական շքերթներին ներկա արևմտյան պետությունների ռազմական կցորդների մտահոգ դեմքերը` ռուսական նորագույն ռազմական տեխնիկայի դեմ հանդիման:

Զինվորական շքերթները Ռուսաստանում սկզբնավորվել են Պետրոս Մեծի ժամանակներից, երբ նա ոսկեզօծ կառքով անցավ զորքի առջևով` հետևից գետնատարած քարշ տալով պարտված շվեդների դրոշները: Շքերթների կազմակերպման ավանդույթը տարածվել է նաև Արևմտյան Եվրոպայում, մասնավորապես ռազմատենչ և կռվազան Պրուսիայում: Անգլիայում զինվորական շքերթը տեղի է ունենում միայն Եղիսաբեթ II թագուհու ծննդյան օրվա առիթով: Այնտեղ գլխավորը թագավորական դրոշների ցուցադրումն է Հեծելազորային գվարդիայի զորանոցի դիմաց` Ուայթհոլում: Հանդիսավոր ցուցադրումներին, որն իսկական շոու է, բացի այդ գվարդիայից, մասնակցում են թագավորական հրետանին և ռազմաօդային ուժերը: Զինվորական շքերթների և տոնակատարությունների իսկական մոլեռանդներ են ամերիկացիները: ԱՄՆ-ում շքերթներ հաճախ են կազմակերպում: Չնայած հարյուրհազարավոր զինվորների՝ Իրաքում և Աֆղանստանում «զբաղվածությունը» որոշ չափով նվազեցրել է «շքերթամոլությունը», բոլոր դեպքերում այդ միջոցառումների համար ամերիկացիների խելքն իրենցը չէ: Նահանգների վարչակազմը հաճախ է խնդրում տեղի զինվորական իշխանություններին հանդիսավոր քայլել քաղաքի փողոցներում ոչ միայն տոներին, այլև հենց այնպես` ժողովրդին ոգևորելու համար: Իսկական ռազմական տոնը` նոյեմբերի 11-ին է` Վետերանների օրը: Եթե հետադարձ հայացք նետենք պատմության խորքերը, ապա կտեսնենք, որ ռազմական ուժը նախապես ցուցադրել են Հին Եգիպտոսում, Պարսկաստանում, Աթենքում և Հռոմում: Հետագայում դրանց առանձնահատուկ նշանակություն են տվել օսմանյան թուրքերը, հատկապես՝ իրենց «դոնանմայով» ռազմածովային նավատորմ:

Սակայն զինված ուժերի ցուցադրումը` որպես դիվանագիտական զենք, ոչ ոք այնպես չի գործարկել, ինչպես Բյուզանդիան: Այն բաղկացած է եղել միջոցառումների ողջ շարանից: Նախ դեսպանին ընդունել է կայսրը, որի ոտքերի տակ փռվում էին կենդանի առյուծներից գրեթե չտարբերվող խրտվիլակներ: Եվ այն պահին, երբ դեսպանը, արևելյան ծիսակատարության համաձայն, խոնարհվում էր մինչև գետին, «առյուծները» հանկարծ սկսում էին ահարկու «մռնչոցներ» արձակել, և գահավորակին բազմած տիրակալը հատուկ մեխանիզմի միջոցով դանդաղ բարձրանում էր վեր: Այս արարողությունից հետո սահմռկած դեսպանին հրավիրում էին զինվորական անվերջանալի շքերթի: Non-stop. Շշմած դեսպանի աչքի առաջ նույն զորամիավորումները դուրս էին գալիս մի դարպասից և ներս մտնում մյուսից` փոխելով միայն զենքի տեսակները: Ինչե՛ր չեն արել տիրակալները տպավորություն ստեղծելու և զարմացնելու համար…

1960-ական թվականներին Սիրիայի հանրապետությունում ԽՍՀՄ-ի զինվորական կցորդը գնդապետ Ալեքսանդր Մնացականյանն էր: Դամասկոսում աշխատելու տարիներին նա ստացել էր գեներալի զինվորական աստիճան, որը հազվադեպ է պատահում կցորդների` արտասահմանում աշխատելու ժամանակ: Մի անգամ Մնացականյանին հրավիրում են հարևան երկիր` Լիբանան, ներկա լինելու զինվորական շքերթին, որը հեռավոր աղերս իսկ չուներ նման միջոցառումների հետ, քանի որ լիբանանյան զինված ուժերը սոսկ անունով էին զինված ուժեր: Եղած-չեղածը հին մոդելի մի քանի զրահամեքենա էր: Երբ այդ տեխնիկան անցնում է տրիբունաների մոտով, կցորդի կողքին կանգնած պաշտպանության նախարարը թեքվում է նրա ականջին և խորհրդավոր-գաղտնի տոնով ասում.
-Գնդապետ, Լիբանանը Խորհրդային Միության բարեկամ պետություն է:
–Ի՛նչ լավ է: Երբ վերադառնամ դեսպանություն, անմիջապես կհեռագրեմ Մոսկվա, որպեսզի այնտեղ հանգիստ քնեն,– նույն տոնով պատասխանում է Մնացականյանը:

Այս երկխոսությունը` որպես «Հայկական ռադիոյի» անեկդոտ, երկար պտտվում էր Բեյրութի և Դամասկոսի դիվանագիտական կորպուսներում:
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ. ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ
1639 reads | 17.02.2013
Լիբանան, զինվորական շքերթ, ԽՍՀՄ, դիվանագիտական ընթերցումներ, Բյուզանդիա |
avatar

Մուտքանուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2019 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com