ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՆ ԱՌԱՋԱՐԿՈՒՄ Է ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՀԱՄԱՐ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆ ՁևԱՎՈՐԵԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ԲԱՑ ՆԱՄԱԿ ԱՐԱ ՊԱՊՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԼՈԲԲԻՆ ԻՍՐԱՅԵԼՈՒՄ ՍԽԱԼ ՈՒՂՂՈՒԹՅԱՄԲ Է ԱՇԽԱՏՈՒՄ. ՊԵՏՔ Է ԶԱՐԳԱՑՆԵԼ ՀԱՅ-ԻՍՐԱՅԵԼԱԿԱՆ ՌԱԶՄԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. ԱՎԻԳԴՈՐ ԷՍԿԻՆ «ԼԻԲԱՆԱՆԱՀԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ ՎՏԱՆԳՎԱԾ Է, ՆԵՐԳԱՂԹ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊԵՔ». ԿՈՉ ՍՓՅՈՒՌՔԻ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅԱՆԸ «Տարածքների հանձնման հարցը պետք է բացարձակապես դուրս գա մեջտեղից». Արման Նավասարդյան ԻԻՀ և ՀԱՅԵՐԻ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՎԱՐՉԱՊԵՏ ԸՆՏՐՎԵԼՈՒ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԳԵՏԱՆՑԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՓՈԽՈՒՄ ԵՆ ԱՎԱՆԱԿՆԵՐԻՆ. հարցազրույց դեսպանի հետ հայաստանյան իրադարձությունների մասին ՄՀԵՐ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ ԻՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ԱՍԻԱՅԻ և ԱՖՐԻԿԱՅԻ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԻՆՍՏԻՏՈՒՏՈՒՄ ՄԻԶԵԼ ՔԱՄՈՒ ԴԵՄ. ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ ՆԵՐՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՆ ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ

«ԼՈԿԱԼԻՍՏՆԵՐԸ» ԵՐԵՎԱՆՈՒՄ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան






Հայկական դիվանագիտության մեջ կան դիվանագետների հայրենիք չվերադառնալու դեպքեր: Ավելորդ է ասել, որ նման դիվանագետներն անհույս վարակված են լոկալիտիսի սինդրոմով: Այլ կերպ, նրանք իրենց Հայրենիքը չէին փոխի նյու-յորքների, լոնդոնների և փարիզների հետ: Այս մասին այսքանը:

Իսկ այժմ խոսենք օտար դիվանագետների լոկալիտիսի մասին հայաստանյան իրականության մեջ: Զարմանալի է, բայց այդպես էլ է լինում:

Հայաստանում Ռուսաստանի առաջին դեսպան Վլադիմիր Ստուպիշինը կարճ աշխատեց Երևանում: Պատճառը լոկալիտիսն էր: Սակայն նրա այդ «շեղումը» էապես տարբերվում էր դասականից այն առումով, որ Ստուպիշինը պաշտպանում էր Հայաստանի շահերը, բայց ոչ թե ի վնաս Ռուսաստանի, այլ երրորդ երկրի` Ադրբեջանի: Լեռնային Ղարաբաղի հարցում նա հրապարակայնորեն, բացեիբաց հանդես էր գալիս մեր դիրքերից:

Ռուսաստանը, մի կողմից ունենալով սեփական շահեր և Հայաստանում, և Ադրբեջանում, մյուս կողմից` լինելով ԵԱՀԿ-ի Մինսկի` հակամարտությունը կարգավորող խմբի անդամ, դեսպանի գործունեության պատճառով կորցնում էր օբյեկտիվ երևալու կեցվածքը: Ինչպես ինձ այդ կապակցությամբ կոնֆիդենցիալ զրույցի ժամանակ ասաց Ռուսաստանի արտգործնախարարության ԱՊՀ-ի երկրների III վարչության այն ժամանակվա փոխտնօրեն Վիտալի Լիտվինը (մենք երկար աշխատել էինք արտասահմանում և մեր ընկերությունը շարունակվում էր), Ստուպիշինն իր դիրքորոշմամբ Հայաստանի համակիրներին զրկում էր մանևրելու հնարավորությունից:

Վատն այն էր, որ դեսպանի անթաքույց հայամետությունը, քաղաքական մշակույթի պակասի և դիվանագիտական անփորձության պատճառով, լայնորեն պրոպագանդվում էր հենց Հայաստանի ԶԼՄ-ների և առանձին պաշտոնյաների կողմից: Մենք ԱԳՆ-ում պարզ տեսնում էինք այդ ամենի վտանգավորությունը և զգուշացնում էինք Ստուպիշինին հնարավոր հետևանքների մասին: Բայց նա չփոխեց գործելաոճը: Հետո եղավ այն, ինչը պետք է լիներ: Մոսկվան փոխեց դեսպանին: Այսպիսով` Ռուսաստանը կորցրեց իր կադրային դիվանագետին, Ստուպիշինն` իր կարիերան, իսկ Հայաստանը ձեռք բերեց իսկական բարեկամի, ով այսօր էլ ոչ պաշտոնական դիրքերից պաշտպանում է Լեռնային Ղարաբաղի գործը: Սակայն քաղաքական առումով, թերևս, ավելի օգտակար կլիներ, եթե նա մնար Երևանում և շարունակեր իր գործունեությունը:
(Հեղինակի անձնական արխիվից)


Հետաքրքրություն է ներկայացնում մեկ այլ, ավելի թարմ դեպք` կրկին հայկական դիվանագիտական պրակտիկայից: Խոսքը վերաբերում է Հայաստանում ԱՄՆ-ի նախկին դեսպան Ջոն Էվանսին, որը ամերիկյան Կոլումբիա համալսարանում 1915-ի դեպքերը որակեց որպես Հայոց ցեղասպանություն: Այսպիսով, նա արտաբերեց այն, ինչից տարիներ շարունակ խուսափում է պաշտոնական Վաշինգտոնը: Դեսպանը հետ կանչվեց:

Դրան կրկին նպաստեցին Հայաստանը և Սփյուռքը, որոնք «արջի ծառայություն» մատուցեցին Էվանսին (այդ գործում մենք վարպետ ենք): Ողջ հայությունը ոտքի կանգնեց լոկալիտիսի մեջ «բռնված» դեսպանի պաշտոնաթողության դեմ: «Չենք թողնի». մատ թափ տվեց սփյուռքը: Իսկ Վաշինգտոնը կարծես թե չվախեցավ և իր որոշածն արեց: (Ամերիկյան ազգային զզվելի գիծ է. վատ բաներ անել ուրիշ ազգերին հակառակ):

Անկեղծ ասած, այս ողջ պատմությունն իմ մեջ հարցեր է առաջացնում: Իրո՞ք, ընդամենը մեկ տարի Հայաստանում աշխատած պրոֆեսիոնալ դիվանագետն այն աստիճան տարվեց հայկական հարցով, որ դեմ գնաց իր պետության պաշտոնական դիրքորոշմանը: Կասկածում եմ: Հետո, արդյո՞ք նման ուղղամիտ և ճշմարտախոհ դեսպանը կարող էր Հայաստանի համակարգը որակել ժողովրդական, երբ այն այդ շրջանում տատանվում էր ավտորիտարիզմի և տոտալիտարիզմի միջև, և մեկ էլ արդարացի համարել 2005-ի Սահմանադրական հանրաքվեն, որը քաղաքական բլեֆի դասական նմուշ էր: Նույնպես կասկածում եմ:

Չեմ բացառում, որ այս ամենն ամերիկյան դիվանագիտության և հատուկ ծառայությունների կոմբինացիայի արդյունք է` ուղղված Հարավային Կովկասում Վաշինգտոնի շահերի և աշխարհաքաղաքական դիրքերի հետագա ամրապնդմանը, որի իրականացման մեջ դեսպանը թերացել էր, ինչի համար էլ պատժվեց:

ՆԱԽՈՐԴԻՎ՝
«ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ» ՇԱՐՔԻՑ. «ԼՈԿԱԼԻՏԻՍ»
ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՎԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՇԱՐՔԻՑ
1412 reads | 18.04.2013
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com