«ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՁԱՅՆԸ ԱՍՏԾՈ ՁԱՅՆՆ Է». ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ «Ո՛Չ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆԸ, Ո՛Չ ԷԼ ՄՈՍԿՎԱՆ ՉԵՆ ՍԱՆՁԱԶԵՐԾԻ ՊԱՏԵՐԱԶՄ» ՆԱԽԻՋԵՎԱՆԻ ԽՆԴՐԻ ՇՈՒՐՋ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆՖԵՐԱՆՍ ՀՐԱՎԻՐԵԼՈՒ ԱՆՀՐԱԺԵՇՏՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ ՄՈՍԿՎԱՅԻ ԱԿՆԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆ ՈՒ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ՌԻՍԿԱՅԻՆ ԽԱՂԵՐԸ ԻՐԱՆՈՒՄ ԾԱՎԱԼՎԱԾ ՀԱԿԱԿԱՌԱՎԱՐԱԿԱՆ ՑՈՒՅՑԵՐԻ ՊԱՏՃԱՌՆԵՐՆ ՈՒ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ, ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՐՁԱԳԱՆՔԸ (2017 Թ. ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ – 2018 Թ. ՀՈՒՆՎԱՐ) «ՄԵՆՔ ԳՈՐԾ ՈՒՆԵՆՔ ՆԵՆԳ ՀԱԿԱՌԱԿՈՐԴԻ ՀԵՏ». ԴԵՍՊԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԵՏԸ՝ ԻՐԱՆԻ, ՌՈՒՍԱՍՏԱՆԻ և ԹՈՒՐՔԻԱՅԻ ՏԱՐԱԾԱՇՐՋԱՆԱՅԻՆ ԾՐԱԳՐԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԻ ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱՆՔԸ ՀՀ ՆՈՐԸՆՏԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԵՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻՆ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ԱՆԿԱՐԱՅԻ ԳԱԳԱԹՆԱԺՈՂՈՎԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ ԱՄԵՐԻԿՅԱՆ ՓՈՐՁԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ԽՈՍԵԼ Է ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱԿԱՀՐԵԱԿԱՆ ՏՐԱՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՄԱՍԻՆ. Ո՞ՒՄ ԱԿԱՆՋՆԵՐՆ ԵՆ ԴՐԱ ՀԵՏԵՎՈՒՄ

ԴԵՍՊԱՆԸ ՄԻՇՏ ՃԻՇՏ Է, ԵԹԵ ԱՆԳԱՄ ՍԽԱԼՎՈՒՄ Է. ՍԵՐԳԵՅ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
ԱՐՄԱՆ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
Արտակարգ և լիազոր դեսպան







Ալժիրում Առաքելյանը ղեկավարում էր դեսպանության ներքաղաքական խնդիրներն ուսումնասիրող խումբը: Նա իր ուրույն տեսակետն ուներ Ալժիրի ներքին և արտաքին քաղաքականության, Խորհրդային Միության հետ հարաբերությունների հեռանկարների, գլուխ բարձրացնող իսլամական ֆունդամենտալիզմի վերաբերյալ: Եվ, ի դժբախտություն իրեն, նրա տեսակետն ամենևին չէր համընկնում դեսպանի տեսակետի հետ:

Դեսպան Վասիլի Ռիկովը տիպիկ կուսակցական աշխատող էր: Ալժիր գալուց առաջ, որը նրա համար առաջին արտասահմանյան երկիրն էր, եղել էր Թուրքմենիայի Կոմկուսի ԿԿ 2-րդ քարտուղար, ԽՍՀՄ ԿԿ անդամության թեկնածու: Սոցիալիստական կողմնորոշում ունեցող Ալժիրում դեսպան կարող էր նշանակվել բացառապես նման կենսագրություն ունեցող կուսակցական գործիչը: Խորհրդային ղեկավարության մոտ ձևավորվել էր այն կարծիքը, որ Ալժիրը Մագրեբում մեզ ամենամոտ և հավատարիմ երկիրն է: Այդ ղեկավարության կարծիքով, պակաս կարևոր չէր այն հանգամանքը, որ նրա նախագահ Հուարի Բումեդիենը Խրուշչևի ձեռքից է ստացել Խորհրդային Միության հերոսի ոսկե աստղը:
Այդ տարիներին Խորհրդային Միություն-Ալժիր քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, գիտատեխնիկական և մշակութային հարաբերությունները բարձր մակարդակի վրա էին: Երկրում խորհրդային մասնագետների թիվը հասնում էր 12 հազարի:

ԽՍՀՄ-ի օգնությամբ արևելքում կառուցվեց Էլ-Հաջարի հզոր մետալուրգիական գործարանը, Անաբան Միջերկրական ծովի միակ նավահանգիստն էր, ուր այցելում էին միջուկային հրթիռներով զինված խորհրդային սուզանավերը` անձնակազմին հանգիստ տալու, ջրի և սննդի պաշար վերցնելու համար: Այս ամենով հանդերձ դժվար էր համաձայնել Ռիկովի հետ, երբ նա հայտարարում էր, որ «ժամանակն է Ալժիրի հետ ստեղծել հատուկ բլոկ»: Ալժիրի նկատմամբ Մոսկվայի թյուր մտածելակերպը արդյունք էր նաև դիվանագետական, քաղաքական և հետախուզական ծառայությունների ապակողմնորոշման: Առաքելյանը հանդես էր գալիս նման քաղաքական ստի դեմ և բարձրաձայն ապացուցում, որ Ալժիրում տեղի են ունենում խորքային, մեզ համար ոչ բարենպաստ գործընթացներ, որոնք երկիրը քաշում են ծայրահեղական իսլամիզմի ճահճուտը: Ռիկովի համար դա երկու ժողովուրդների անխախտ բարեկամության դեմ հանդուգն ոտնձգություն էր, կատարյալ հերետիկոսություն: Առաքելյանի և Ռիկովի տարաձայնությունը և սկզբունքային հարցերի շուրջ հակասությունները հասան այն աստիճանի, որ Սերգեյը ստիպված եղավ թողնել Ալժիրը:

Դեսպանը միշտ ճիշտ է և իրավացի ` անկախ նրանից, թե ինչու և ինչի շուրջն է ստեղծվել վիճահարույց իրադրությունը: Ռիկովի անսասան հավատը ալժիրցիների սոցիալիստական պայծառ ապագայի նկատմամբ բացառում էր դիվանագետի որևէ այլ կարծիքի ակնարկն անգամ:

7Օ-ականների կեսերին աշխատում էի Ալժիրի ծայր արևելքում` Անաբայում, որպես հյուպատոս: Այնտեղ տեղացիների հետ կապերն ավելի սերտ էին, քան հատուկ ծառայությունների հսկողության տակ գտնվող մայրաքաղաքում, բացի այդ` երկրի արևելքում աշխատում էին 10.000-ի չափ խորհրդային մասնագետները, որոնք տեղեկատվության լավ աղբյուր էին մեզ համար:

Առկա էր տարածաշրջանի և Ալժիրի ներքաղաքական իրավիճակի վերլուծության բացառիկ բարենպաստ հնարավորություն:

Պատրաստեցի տեղեկանք Ալժիրում «Եղբայր մահմեդականների կազմակերպության» գործունեության մասին և ուղարկեցի Մոսկվա, իսկ կրկնօրինակը` դեսպանություն: Փաստաթուղթը պարունակում էր հստակ տեղեկատվություն և ճշգրիտ փաստեր Ալժիրում գլուխ բարձրացնող իսլամական ֆունդամենտալիզմի մասին: Մի քանի օր անց դեսպան Ռիկովը կանչեց ինձ մայրաքաղաք և ծանր խոսակցություն վարեց հետս, որի մոտավոր բովանդակությունն այն էր, որ ինքը չի կարող հանդուրժել, երբ դեսպանությունը մի տեղեկատվություն է ուղարկում կենտրոն, իսկ հյուպատոսությունը` մեկ այլ: Անգամ թափանցիկ ակնարկ արեց հայկական քննադատամոլության սինդրոմի մասին, նկատի ունենալով մի քանի ամիս առաջ մեկնած Առաքելյանին: Բարեբախտաբար, միջադեպը զարգացում չունեցավ: Մի քանի օր անց Ալժիր ժամանեց I Աֆրիկյան բաժնի վարիչ Ալեքսեյ Շվեդովը, որն ամենևին չէր կիսում Ռիկովի հայացքները, և, ըստ երևույթին, ասել էր նրան, որ ինձ հանգիստ թողի: Երբ ամռանը եկա արձակուրդ, Շվեդովն անդրադառնալով հիշյալ տեղեկանքին, ասաց, որ ինքը հավանել է այն և ուղարկել է Կենտկոմի միջազգային բաժին, և մի տեսակ մեղավոր ավելացրեց, որ ԱԳՆ-ում շատերն են հասկանում ֆունդամենտալիզմի մեծացող վտանգը, սակայն «հարցերը լուծվում են այլ մակարդակներով»:


Հեղինակի անձնական արխիվից

Երկու տասնամյակ անց պայթեցին Ալժիրի արյունալի դեպքերը, որոնք դեռ քառորդ դար առաջ կախատեսել և հաշվարկել էր Սերգեյ Առաքելյանը: Օտարերկրյա դիտորդների անտարբեր հայացքի ներքո 1992-ից 1999-ը մարդկային զոհերի թիվը երկրում հասավ 100.000-ի:
Մարտնչող իսլամը քայքայեց այդ երբեմի հարուստ երկրի տնտեսությունը, ծնեց մասսայական ամենաթողություն, անկառավարելի ուրբանիզացիա և հանցագործությունների հզոր ալիք:
ԱՆՎԱՆԻ ԳՈՐԾԻՉՆԵՐ
1036 reads | 28.04.2013
|
avatar

Մականուն:
Գաղտնաբառ:
Copyright © 2018 Diplomat.am tel.: +37491206460, +37499409028 e-mail: diplomat.am@hotmail.com